کد خبر: 217578
تاریخ: 18بهمن1395
کد خبرنگار: 225

لزوم تجدیدنظر در شیوه انتخاب قضات در ایران

تصاویر جناب جیمز روبرت، قاضی باتجربه، جاافتاده و شریف آمریکایی در این چند روز بقول یکی از دوستان، یک مساله خیلی مهم را در ذهن متبادر کرده است و آن هم پختگی و باتجربه بودن این قبیل قضات است. اگر در تصاویر محاکمات مهم سیاسی و مطبوعاتی در ایران توجه کرده باشید، اکثر قضات جوان هستند.

شغل قضاوت از دیرباز در فرهنگ ها و ادیان مختلف بشری، به عنوان یکی از حساس ترین مشاغل محسوب شده است. چه بسا با یک رای اشتباه یک قاضی، زندگی چندین انسان به ورطه سقوط بیفتد و یا با یک رای خردمندانه، عادلانه، و قانونی یک قاضی، زندگی چندین انسان نجات یابد.

لذا صندلی قضاوت باید در اختیار کسانی باشد که دارای تجربه و دانش و سلامت جسم و روح کافی برای این کار باشند. به نظر می زسد یک تجدیدنظر اساسی در شیوه انتخاب قاضی در ایران لازم است. انتخاب قضات در ایران از چند طریق صورت می گیرد، یکی از طریق آزمون سراسری و گزینش در دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری قوه قضاییه است که دانش آموزان عمدتا 18 تا 20 ساله وارد این دانشکده شده و عمدتا در سنین 22 تا 25 سالگی وارد روند قضاوت می شوند! (یعنی در اوج جوانی و خامی).

یک روش دیگر هم از طریق برگزاری آزمون قضاوت که در آن فارغ التحصیلان رشته های حقوق، فقه و .... دانشگاهها و سطح 2 حوزه های علمیه شرکت می کنند، حداقل سن لازم برای شرکت در این آزمون هم 22 سال تمام است و داشتن حداقل مدرک کارشناسی رشته های یادشده برای شرکت در این آزمون کافیست.


آیا این روش کارآۀمد است؟ آیا برای تصدی کرسی قضاوت یک حداقلی از تجربه کافی نیست؟ بسیار جالب هست که در ایران اکثر قضات که بین 20 تا 25 سالگی به استخدام قوه قضاییه درآمده اند، و بعد از 30 سال خدمت و در سن 50 تا 55 سالگی، بازنشسته می شوند و برای خود دفتر وکالت باز می کنند!

یعنی در سنی که به یک پختگی نسبی رسیده اند می توانند پست های حساس قضایی را به عهده بگیرند، بازنشسته می شوند و تازه وکیل می شوند! البته قضات باتجربه خوبی در نهادهای قضایی ایران هستند همچون دیوان عالی کشور، دادگاههای تجدینظر استانها و دادگاههای کیفری یک در سراسر کشور. اما به نظر می رسد کرسی ها و مشاغل قضایی همه باید در اختیار افراد باتجربه باشد. و قضات باتجربه کنونی هم باید آنقدر از لحاظ مالی و معیشتی تامین باشند که تمایلی به بازنشستگی و تصدی شغل وکالت پیدا نکنند.

حقیقتا سلامت و کارآمدی نظام دادگستری هر کشوری بر کاکل قضات با تجربه و پخته و شریف آن کشور می چرخد.
در کشورهای غربی، شرایط انتخاب و استخدام قضات سخت تر می باشد. بطور مثال در کشور انگلستان که کارآمدترین نظام حقوقی و قضایی جهان را دارد، حداقل شرایط این است که فرد متقاضی برای تصدی کرسی قضاوت، حداقل 7 سال پس از فارغ التحصیلی در رشته حقوق، در یکی از زمینه های حقوقی فعالیت داشته باشد مانند وکالت، مشاوره حقوقی، داور، میانجی، مدرس حقوق، یا محقق حقوق، تا بصورت عملی با مسایل حقوقی آشنایی داشته باشد. نه اینکه یک دانشجویی که صرفا واحدهای حقوقی و فقهی را پاس کرده از صندلی دانشگاه بردارند و در صندلی قاضی یا دادستان یا دادیار و ... بنشانند.


به نظر می رسد در ایران هم بتوان از این روش کارآمد استفاده کرد و فارغ التحصیلان رشته حقوق ابتدا وارد مشاغل حقوقی از جمله وکالت و مشاوره حقوقی و سردفتری و ... شوند و بعد از کسب تجربه های لازم، در صورت تمایل نامزد تصدی شغل قضاوت شوند.