وقف از دیدگاه حقوق دانان

وکیل ملت: وقف عبارتست از اينكه عين مال حبس و منافع آن تسبيل شود يعني اينكه مالكي عين مالي را از جريان داد و ستد خارج كند و منافع آن را در راه خدا يا راههاي خير مصرف كند.

تاریخ انتشار: 27بهمن1394|13:50

وقف از دیدگاه حقوق دانان
| کد خبر: 103184

  با توجه به اينكه در وقف عين مالي تسبيل مي‌شود لذا يكي از شرايط صحت وقف آن است كه عين مال با استفاده، قابليت بقا داشته باشد. در اينكه آيا وقف عقد هست يا نه؟ اختلاف نظر وجود دارد، برخي قائل بر اين هستند كه وقف عقد نيست، بلكه يكي از نهادهاي حقوقي است كه ماهيت حقوقي خاص خود را دارد، قانونگذار مدني هم در تعريف وقف از كلمه (‌عقد)‌استفاده نكرده است.  درمقابل عده كثير ي از حقوقدانان قاتل بر عقدبودن، ‌وقف هستند چنانچه قانونگذار در ماده 61 ق. م هر چند در مقام بيان عقد بودن يا نبودن وقف بوده ولي از كلمه عقد استفاده كرده است (….. يا اگر در ضمن { عقد } وقف متولي معين نكرده بعد از آن متولي قرار دهد و…. ) علي ايحال در بحث‌ها به نظر مي‌رسد كه وقف جز عقود محسوب مي‌شود (هر چند كه در بحث حقوق بين الملل خصوصي (‌كه خارج از مواد امتحاني كارشناسي ارشد حقوق خصوصي است) وقف را جز اموال محسوب مي‌كنند و احكام عقود را بر آن جاري نمي‌كنند)    عقد وقف مشخصاتي دارد از جمله:  وقف از عقود عيني است: عقود عيني عقودي هستند كه در آنها قبض شرط صحت است.  عقد وقف از عقود قابل رجوع هست، يعني تا زماني كه مال موقوفه به تصرف و قبض موقوف عليهم يا حاكم داده نشده است واقف مي‌تواند از آن رجوع كند چنانچه م 61 ق. م اشعار مي‌دارد (وقف بعد از وقوع آن به نحوة صحت و حصول قبض لازم است و واقف نمي‌تواند از آن رجوع كندو…. )   (با توجه به اينكه، وقف عقد است لذا واقع مي‌شود به ايجاب از طرف واقف بهر لفظي كه صراحتاً دلالت بر معني وقف كند و قبول طبقه اول ا ز موقوف عليهم يا قائم مقام قانوني آنها در صورتي كه محصور باشند، مثل وقف بر اولاد و اگر موقوف عليهم غير محصور يا وقف بر مصالح عامه باشد. در اين صورت قبول حاكم شرط است.    وقف چهار ركن دارد : 1) واقف  2)‌عين موقوفه  3)‌موقوف عليهم  4) متولي كه در زير بررسي مي‌شوند.    واقف كسي است كه مال متعلق به خود را در راه خدا حبس و منافع آن را تسبيل مي‌كند. واقف بايد داراي شرايطي باشد كه اين شرايط به دو دسته تقسيم مي‌شوند: الف)‌شرايط عمومي: چون واقف و قصد انعقاد عقدي را دارد و مي‌خواهد يك عمل حقوقي انجام دهد لذا بايد شرايطي را قانون براي عاقد در نظر گرفته داشته باشد كه عبارتند از: 1)‌قصد و رضا: يعني واقف بايد قصد كند لذا وقف نائم و هازل و مجبور باطل است. و مي‌توان گفت كه وقف شخص مكره غير نافذ است و نياز به تنفيذ واقف بعد از رفع اكراه دارد. 2)‌واقف بايد اهليت معاملاتي داشته باشد ماده 57 ق. م در اين مورد اشعار مي‌دارد (……. بعلاوه (واقف)‌بايد داراي اهليتي باشد كه در معاملات معتبر است)‌ ب)‌شرايط اختصاصي: قانون مدني در ماده 57 يك شرطي را براي واقف در نظر گرفته است و آن اينكه (واقف بايد مالك مالي باشد كه وقف مي‌كنند… ) طبق اين ماده واقف بايد مالك عين و منفعت مورد وقف باشد چرا كه با وقف كردن در هر دو تصرف مي‌كند با اين وجود وقف ملكي كه در اجاره موقتي است جايز است (دكتركاتوزيان – قانون مدني در نظم كنوني – ذيل ماده 57)‌اما مي‌توان از اين ماده برداشت ديگري هم كرد بدين صورت كه (عين موقوفه بايد ملك باشد)‌يعني اشيا مباحه و زمينهاي موات را نمي‌توان وقف كرد و براي وقف اين دسته از اموال ابتدا بايد آنها را كه حيازت كرد تا تبديل به ملك شوند و سپس واقف مي‌تواند مالي را حيازت كرده است وقف كند.   عين موقوفه: ملكي است كه مالك آن، آن را موضوع عقد وقف قرار مي‌دهد. عين موقوفه بايد داراي شرايطي باشد كه بشرح ذيل مي‌توان آنها را احصا كرد: الف) همانطور كه قبلاً گفته شد: با توجه به ماده 57 ق. م عين موقوفه بايد ملك باشد و لذا تازماني كه مالي به ملكيت شخصي در نيامده است نمي‌توان آن را وقف كرد.   ب) با توجه به اينكه طبق مواد 60و 59 ق. م، قبض از شرايط صحت عقد وقف است لذا عين موقوفه بايد از اموالي باشد كه بتوان آن را به قبض داد. (م 67) ج) عين موقوفه بايد از اموالي باشد كه با بقا عين بتواند از آن منتفع شد اعم از اينكه منقول باشد يا غير منقول، مشاع باشد يا مفروز (م 58)‌زيرا هدف از وقف آن است كه با بقاي عين در راه خدا از منافع آن استفاده شود. د)‌عين موقوفه نبايد مسلوب المنفعه باشد ولي مالي را كه منافع آن موقتاً متعلق به ديگري است (‌مثلاً براي مدت كوتاهي در اجاره ديگري است)‌مي توان وقف نمود و همچنين ملكي كه در آن ارتفاق موجود است جايز است وقف كرد، بدون اينكه به حق مزبور خللي وارد آمد. ه)‌مال موقوفه بايد متعلق حق ديگران نباشد مثل رهن يا بيع شرط كه چنين وقفهايي فضولي هستند.

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top