قانون مدني با ساختاري نحيف،حمايت افراطي از مالك

دکتر وحید قاسمی عهد

وکیل ملت: جمله اي مشهور اذهان حقوقدانان ايراني را پر كرده است. "قانون مدني قانوني كامل و كم نقصي است" جمله اي از متقدمين كه سينه به سينه به حقوقدانان و حقوقخوانان امروز رسيده است. اما آيا به راستي قانون مدني قانون كامل و كم نقصي است؟ "واقعيتهاي عملي و ضروريات موجود" در جامعه كنوني نشان مي دهد قانون مدني دچار ضعف مفرطي است كه در نوشته هاي آينده بدان اشاره خواهم كرد.

تاریخ انتشار: 19اسفند1394|23:05

قانون مدني با ساختاري نحيف،حمايت افراطي از مالك
| کد خبر: 114749

موضوع:حمايت مفرط از مالكيت
در خصوص اين موضوع و آثار عملي آن در دو بخش توضيحاتي به عرض مي رسد:
نخست، آثار حمايت مفرط از مالكيت در قرار دادها
يكي از مواضعي كه مي توان به آن پرداخت نهاد حقوقي"معاملات فضولي" است. قطعا از ماهيت و اثر اين نهاد آگاه هستيد معامله فضولي از لحاظ وضعيت "غير نافذ" است.
يكي از پرونده هاي اينجانب به عنوان مثال عرض مي گردد. در سال ١٣٤٥ زميني به مساحت ٢ هكتار بين موكل و شخصي ديگر بصورت مشاعي وجود داشت. شريك بدون اذن موكل و با جعل امضاي وي كل ملك را به شخص ديگري مي فروشد. اكنون اين دو هكتار در منطقه خوبي از شهر واقع شده است و حدود ١٠٠ دستگاه آپارتمان وجود دارد در هر آپارتمان نيز حداقل ١٠ واحد وجود دارد بخشي از ملك نيز در شارع عام قرار گرفته است. بديهي است كه ابتدا دعوي اعلام بطلان قرارداد نخست طرح شد و پس از اثبات جعليت امضا حكم به بطلان ٤دانگ صادر شد. اكنون بايد دعاوي متعددي (حدود ١٠٠٠دعوي بطلان سند ، ١٠٠٠ دعوي خلع يد و ١٠٠٠ دعوي قلع و قمع عليه) مالكين  طرح گردد جمعا حدود ٣٠٠٠ دعوي و حدود ١٠٠٠ پرونده تشكيل مي شود .مالكين نيز بايد حداقل ١٠٠٠ دعوي بابت مطالبه ثمن طرح كنند و ممكن است در اين راستا دعاوي كيفري مانند انتقال مال غير و طرح گردد. بايد اين واقعيت را درنظر داشته باشيم كه ممكن است ملك چندين بار مورد معامله قرار گرفته شده باشد اين امر و امكان صدور قرارهاي رد دعوي و دادخواست مي تواند به تعداد پرونده ها بيافزايد.پس مي توان گفت حداقل ٥٠٠٠ برونده قابل تشكيل است.
فرض كنيم اين دعاوي در دادگاه بخش طرح گردد همين دعوي مي تواند منجر به تشكيل شعب جديد گردد و هزينه هاي گزافي نيز بر دوش قوه قضاييه قرار مي گيرد.
واقعيت اين است كه حمايت از مالك چرا بايد بدين حد افراطي باشد؟ آيا حمايت از اين مالك كه پس از ٥٠سال تازه به ياد ملك خود افتاده است قابل توجيه است؟
اين خريداران كه مرتكب هيچ تقصيري نشده اند چرا بايد تمامي تاوان اين انتقال مردود را بدهند؟
فرض كنيد در سال ٩٠يكي از اين خريداران به شما مراجعه مي كرد و از شما طلب مشاوره دارد قطعا خواهيد گفت  كه اسناد مالكيت ملاحظه شود به تسلسل ايادي توجه شود و...  اين امر كه آيا در سال ١٣٤٥ امضاي جعل شده يا خير؟ از سوي هيچ خريدار متعارفي صورت نمي پذيرد.
واقعا اين وضع حقوقي مطلوب است؟
آيا همان دليلي كه منجر به حمايت افراطي از مالك شده است نمي تواند دليلي براي حمايت خريداران با حسن نيت باشد؟
آيا اين نقصي براي قانون مدني نيست؟
آيا از لحاظ حقوقي بايد بين خريدار و مشتري تفاوتي باشد؟


حقوق خوب حقوقي است كه داراي آثار مطلوب باشد

در مرقومه پيشين برداشت شخصي  خود از قانون مدني در خصوص حمايت افراطي از مالك، در حقوق قراردادها بيان نمودم. حمايت افراطي از مالك در وقايع حقوقي خصوصا نهاد غصب قابل توجه است. بر همگان روشن است كه نهاد غصب جهت حمايت از مالك و مالكيت بنا و تاسيس شده است. بطور موجز مي توان گفت، غاصب ملتزم است در صورت وجود عين مغصوبه عين و در صورت تلف آن به فرا خور حال مثل يا قيمت را مسترد دارد. دستكم در سه موضع ديدگاه قانونگذار را افراطي مي دانيم:
 الف)قانونگذار باز گرداندن عين را بصورت گزاره اي امري و تا حدودي مطلق مقرر مي نمايد به نحويكه در صورت بقاي عين غاصب مكلف به بازگردانيدن آن تحت هر شرايطي است. براي مثال حتي اگر مال مغصوبه (بنا به فرض تير إهن )در ساختماني  بكار رفته باشد مالك حق دارد إنرا مطالبه نمايد حتي اگر به قيمت تخريب ساختمان باشد. يا فرض كنيم غاصبي در زمين غير ساختماني بنا كرده باشد حكم قانونگذار تخريب ملك و به تعبير ديگر قلع بناست.  پرسش اين است كه آيا قانونگذار در بازگرداندن عين توجهي به واقعيات زندگي كنوني داشته است ؟ آيا هزينه هاي اجراي اين حكم مد نظر قانونگذار بوده است؟فرض كنيم قيمت ساختمان ده ميليارد تومان باشد و قيمت تير إهن ها صد ميليون تومان باشد إيا عقل سليم يا قواعدي چون "لاسرف و لا اسراف " يا "لاضرر" نمي تواند مانع از برداشت افراطي از حكم قانونگذار باشد؟

وكيل پايه يك دادگستري

دسته بندی یادداشت , حقوقی , تلگرام + ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top