- عنصر قانونی: منظور از عنصر قانونی آن است که قانونگذار باید این فعل را جرم شناخته و کیفری برای آن مقرر کرده باشد. عنصر قانونی جرم نشر اکاذیب در ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی آمده و درواقع نام این جرم نیز برگرفته از متن ماده ٦٩٨ ق.م.ا است: «هر کس به قصد اضرار به غیر، یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات‌رسمی، به وسیله نامه، شکواییه، مراسلات، عرایض، گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون‌امضا، اکاذیبی را اظهار کند یا با همان مقاصد، اعمالی را برخلاف حقیقت رأسا یا به‌عنوان نقل‌قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی، تصریحا یا تلویحا نسبت دهد، اعم از این‌که از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی ‌به غیروارد می‌شود، یا نه، علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو‌ سال یا شلاق تا ۷۴ضربه ‌محکوم شود.»


٢- عنصر مادی: عنصر مادی جرم غالبا فعل یا ترک فعلی است که قانونگذار برای آن مجازات تعیین کرده است. در جرم نشر اکاذیب عنصر مادی فعل است و لذا ترک فعل هرگز نمی‌تواند منجر به تحقق این جرم شود. برای تحقق رکن مادی نشر اکاذیب وقوع مسائل ذیل لازم است: 

 
اولا- قانونگذار اظهارکردن را شرط وقوع جرم دانسته است. اظهارکردن به معنای بیان و فاش کردن است. بنابراین ظاهر یا علنی‌شدن کذب ضروری است.
ثانیا- محتوای اظهار باید کذب باشد. بدیهی است اثبات کذب‌بودن اظهار برعهده مدعی است. نگارنده با توجه به متن ماده ٦٩٨ و تحلیل واژه کذب بر این عقیده است که نشر اکاذیب تنها وقتی به وقوع می‌پیوندد که اثر منتشرشده بیانگر یک یا چند گزاره خاص باشد که کذب‌بودن آن اثبات شده است. لذا آن دسته از آثار هنری که بیانگر یک گزاره مشخص نیست و برداشت‌ها درخصوص آن متفاوت است، نمی‌تواند وسیله جرم نشر اکاذیب واقع شود، زیرا نمی‌توان گفت اظهار کذب بوده و  بدیهی است که نظرات و برداشت‌های سلیقه‌ای اشخاص حقیقی یا حقوقی از یک اثر نمی‌تواند ملاک قرار گیرد.


ثالثا- صرف کذب بودن برای تحقق عنصر مادی این جرم کافی نیست، بلکه اکاذیب اظهارشده باید دارای قابلیت اضرار و تشویش اذهان عمومی باشد.
رابعا- برخلاف بسیاری از مواد قانونی دیگر که در آنها وقوع جرم مقید به وسیله خاصی نشده است، اظهار اكاذيب مقيد به وسيله است: قانونگذار تصريح مي‌كند كه «... به وسیله نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی را اظهار نماید...» نص صریح ماده نشانگر آن است که کذب اظهارشده یا باید به‌صورت نوشته باشد یا اثری باشد که از طریق اوراق منتشر شده است. لذا اظهار اکاذیب و نشر آن از هر طریق دیگر مصداق جرم نشر اکاذیب نخواهد بود. تحت شمول این ماده دانستن سایر طرق و وسایل (نظیر سخنرانی‌ها، مناظرات، آثار هنری انتزاعی و...) مخالف با اصل قانونی بودن مجازات‌ها، تفسیر مضیق قوانین جزایی و تفسیر به نفع متهم است.


٣- عنصر معنوی: منظور از عنصر معنوی سوءنیت مرتکب است. برای این‌که عنصر معنوی جرم نشر اکاذیب محقق شود اولا فرد مرتکب باید از کذب بودن محتوای اظهار خود مطلع باشد، ثانیا همان‌گونه که در نص ماده آمده اظهارات وی باید « به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی» باشد. لذا جرم نشر اکاذیب، یک جرم عمدی است و برای اثبات آن نیاز است موارد ذکر شده اثبات شود.

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است

جدید ترین اخبار

Top