10ویژگی در تعهدات برجام از منظر قانون مدنی

امین اعوانی

وکیل ملت: قانون مدنی ایران که برگرفته از فقه اسلامی است در فصول مختلف از معاملات در بیان اقسام و شرایط معامله و اقسام شروط مثل شرط فعل و شرط صفت و جهت و انگیزه معامله و اقسام تعهدات اعم از به وسیله و تعهد به نتیجه سخن گفته و احکامی را بیان کرده که با توجه به اینکه برجام هم به نوعی توافق و معامله ایران با گروه 1+5می باشد

تاریخ انتشار: 20مرداد1395|22:43

 10ویژگی در تعهدات برجام از منظر قانون مدنی
| کد خبر: 185942

می توان در حقیقت این معامله را نوعی قرار دادخصوصی معین در قانون مدنی و درقالب عقد صلح و یا قرار داد و توافقی نامعین در قالب قرار داد خصوصی بر اساس ماده 10 قانون مدنی که بیانگر اصل آزادی و اعتبار قرار دادهای خصوصی افراد است که این نوع قراردادها ی دولت براساس اصل 77 قانون اساسی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد در واقع برجام را در حقیقت می توان یک عقد دانست  که در دل این عقد یک سری شروط وتعهدات و عقود تبعی نهفته است که وابسته به عقد اصلی است و در این قرار داد منافع هردو طرف معامله در برجام در قالب این شروط و تعهدات دنبال می گردد

در نتیجه از ویژگی های ان در مقایسه با قانون مدنی می توان به1-{ معوض بودن ان } مثل دیگر معاملات از این نوع ان را محسوب داشت که برای هردو طرف حق و تکلیفی قرار داده شده و از طرفی براساس ماده 194 قانون مدنی 2- عقدی است رضایی که مثل سایر عقود برای انعقاد هر توافق و معامله ای داشتن قصد و رضا و همچنین ایجاب{پیشنهاد معامله }از یک طرف و قبول {از طرف دیگر}جز لاینفک و ضروری هر قرار داد و معامله ایست که باید رعایت گردد.{تراضی آزادانه}


3- یکی از ویژگی های برجام مثل معاملات معوض . وجود حق حبس هست به این معنی که تا طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند طرف  دیگر حاضر به ایفای تعهدات خود نمی گردد که در برجام هم این مورد لحاظ گردیده از جمله اینکه ایران باید سانتریفیوژ خود را جمع اوری کند و همچنین قلب راکتور اراک را نابود کندو تغییر کار فوردوو دیگر اقدامات پس از راستی ازمایی اژانس .تا طرف مقابل دستور توقف یا تعلیق تحریم ها را صادر کند که برای ایران بسیار ناگوار بود.


  4-یکی دیگر از ویژگی های برجام تشریفاتی و تدریجی بودن هست به نحوی که باید گام به گام و به تدریج این تعهدات و توافقاتی که به تدریج قبلا با مذاکره و چانه زنی ایجاد شده را عملی کنند و همین نیازمند طی شدن فرایندی مرحله به مرحله می باشد.


5- و از طرفی برای هر معامله ای انگیزه ای متصور است که داشتن حسن نیت از لوازم ان هست پس  هدف و انگیزه ایران از انعقاد چنین صلحی . لغو شدن جامع همه ی تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم های چند جانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته ای ایران و دسترسی به تجارت و فناوری و تامین مالی  و انرژی هست که در بند ح مقدمه برجام و همچنین بند 28 فصل تحریم ها داشتن حسن نیت و احترام متقابل را در برجام پذیرفته و خود را ملزم به اجرای ان کرده است.


6-و از طرفی عقدی است مسامحه ای در مقابل عقود مغابنه ای چرا که در عقود مسامحه ای مثل صلح اصولا خیار غبن و جود ندارد بر عکس عقود مغابنه ای و ازطرفی دیگر عقدی است جمعی در مقابل عقد فردی چراکه در عقد جمعی یا گروهی علاوه بر متعاملین کسانی که در انعقاد عقد دخالت نداشته اند را نیز در برگرفته و جمع ایران را ملزم می کند و عامه ی مردم به نوعی در عقد دخیل اند جدا از شخصیت حقیقی مردم و شخصیت حقوقی عمومی دولت پس در نتیجه عقدی فردی نیست و جمع را هم درگیر می کند مثل عقود ارفاقی در ماده 479 قانون تجارت یا پیمان دسته جمعی کار .


7-و از طرفی عقدی است لازم بر اساس وحدت ملاک از ماده 185 قانون مدنی که بیان می دارد هیچ یک از طرفین معامله حق فسخ ندارد مگر در موارد معینه که در برجام در بند 30از بخش مقدمه ی فصل اول در باب غنی سازی و تحقیق و توسعه ی غنی سازی این گونه بیان شده که {گروه 1+5 هیچ تحریم یا اقدام محدودیت سازی را نسبت به افراد و نهادها به دلیل مبادرت به فعالیت هایی که مشمول لغو تحریم های مندرج در برجام شده است اعمال نخواهد کرد مشروط به اینکه این فعالیت ها با سایر قوانین و مقررات جاری گروه1+5منطبق باشد به دنبال لغو تحریم ها وفق این برجام به نحو مشخص شده در پیوست

2 . تحقیقات جاری در خصوص نقض های احتمالی تحریم ها . طبق قوانین ملی مربوطه می تواند مور بازبینی واقع شود }همان طور که دیدیم اصل بر محکم و پایبند بودن به قرار داد و مفاد ان هست و نقض ان پس از انعقاد نیاز به انعقاد دو طرفه یا دلیل محکم و قانونی و محکمه پسند دارد که نشان دهنده ی این است که عقد مثل گره ای است که پس از توافق دو طرف باز کردن ان خیلی سخت و بس دشوار هست .


و عقد برجام هم مثل این گره عقدی است لازم به معنای اینکه زیر قرار داد و معامله زدن ان کاری است بس دشوار که نیاز به اراده ی دو طرف دارد {تفاسخ}و به این راحتی قابل ازهم گسستن نیست تا ان را بتوان نادیده گرفت.و باتوجه به اینکه این قرار داد در روزنامه هاو مجلات معتبر دولتی این کشور ها  مثل روزنامه انگلیسی ایندپندنت  و یا روزنامه امریکایی نیویورک تایمز به چاپ رسیده می توان اثار قانونی را برا ن بار کرد.


8-یکی دیگر از ویژگی های برجام در مقایسه با قانون مدنی این است که توافقی است معلق و مشروط در مقابل عقد منجزکه براساس وحدت ملاک از ماده189 قانون مدنی عقد معلق عقدی است که اثر عقد اصلی منوط به تحقق شرطی شده و تا ان شرط تحقق پیدا نکند عقد محقق نمی گردد و از ارکان عقد محسوب می شود و هم عقدی است مشروط

به این معنی که شروطی فرعی و تبعی در عقد گنجانده شده بدون اینکه انجام یا عدم انجام انها تاثیری در عقد اصلی داشته باشد .که نشانه اش در قراردادها این است که در قرارداد اگر{اگر }استفاده شده باشد شرطی است معلق و اگر در قرارداد {به شرط اینکه }به کار رفته باشد شرطی فرعی معنا می دهد که این امر البته نشانه ای قطعی نیست و در هر صورت باید به قصد مشترک طرفین مراجعه کرد .
حال به طور اجمالی و مصداقی به اقسام شرط فعل  و شرط معلق و شرط صفت در برجام می پردازیم:


در صفحه 115 بند6-6 {هر عضو برجام اگر این نگرانی را داشته باشد که یک فعالیت مرتبط با خرید در تعارض با این برجام است می توان ان فعالیت را وفق مکانیزم حل و فصل اختلافات به کمیسیون مشترک ارجاع دهد}که نوعی شرط معلق محسوب شده چون منوط به امری دیگر شده است.


در بند 75قسمت شفاف سازی غنی سازی در پیشبرد اجرای برجام . {اگر اژانس نگرانی هایی در رابطه با مواد یا فعالیت های اعلام نشده یا فعالیت مغایر با برجام در محل هایی که تحت موافقت نام جامع پادمان یا پروتکل الحاقی اعلام نشده اند داشت اژانس به ایران اساس و پایه های نگرانی ها را ارایه نموده و درخواست شفاف سازی می نماید }که نوعی شرط فعل مثبت محسوب می شود که ایران را به انجام ان ملزم می نماید .
در بند 2قسمت الف غنی سازی تحقیق و توسعه غنی سازی :{ایران سانتریفیوژهای   را طی ده سال از رده خارج خواهد کرد} (R-1)
که نوعی شرط ترک فعل و موجل بدلیل داشتن مدت برای ایران محسوب می شود.
بند27 قسمت {ظرفیت غنی سازی}:{ایران به مدت 10سال ظرفیت غنی سازی خود را در حدی که بیشتر از 5060ماشین سانتریفیوژ
 (R-1)


و بیشتر از30 زنجیره با چیدمان فعلی در واحد های در حال تولید سایت نطنز نباشد حفظ خواهد کرد}که در ان هم شرط صفت کمی و هم شرط صفت کیفی بیان شده است .
9-همچنین از طرفی تعهدات1+5در لغو و رفع تحریم ها یک نوع تعهد به نتیجه محسوب می شود و نه تعهد به وسیله چرا که در تعهد به وسیله و تعهد به مراقبت و احتیاط شخص متعهد می شود که تمام تلاش و کوشش خود را برای رسیدن به مقصود انجام دهد مثل تعهد وکیل دلی در حالی که در تعهد به نتیجه فرد انجام و به اخر رسیدن کار و وفای به عهد و نتیجه را متعهد می گردد تا انجام دهد که کشورهای 1+5 هم تعهد به نتیجه داده اند.


واز مثال های تعهد به وسیله می توان به مورد زیر اشاره کرد:
فصل کارگروه خرید بند 9-6{کارگروه خرید به در خواست های طرف ثالث برای راهنمایی در مورد فعالیت های مربوط به خرید که توسط هماهنگ کننده منعکس می شود پاسخ خواهد داد. کارگروه تلاش خواهد کردبه چنان در خواست هایی ظرف 9 روز کاری از زمانی که هماهنگ کننده ان را به کارگروه خرید تسلیم نماید پاسخ خواهد داد.}


که تلاش کارگروه نشان دهنده تعهد به وسیله کارگروه می باشد و تعهدی به نتیجه ندارد و فقط تلاش خود را وظیفه دارد انجام دهد .
10-و از طرفی در توافق برجام نوعی شرط موجل وجود دارد که در ان اجرای بعضی تعهدات یکی از طرفین به زمان معینی موکول شده است که نمونه ای از ان را بیان می کنیم فصل ب (روز قبول توافق):{(روز قبول توافق)90روز پس از تایید این برجام از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد از طریق قطعنامه ای که در بالا به ان اشاره شد یا در تاریخی زودتر از ان از طریق موافقت متقابل همه مشارکت کنندگان برجام خواهد بود و در این تاریخ این برجام واجد اثر خواهد شد }


نتیجه :
فقه اسلامی که منشا قانون مدنی است در مدتها قبل هم احکام و مطالبی را در باب عقود و معاملات و شرایط ضمن عقد بیان کرده که باوجود گذشت سالهای زیاد هم این احکام و مطالب همچنان در عصر حاضر پا برجا هست چنان که در توافق برجام نمونه هایش ذکر شدو قابلیت استفاده از احکام ان را دارد و گذشت زمان و تغییرات ان موجب متروک شدن ان نمی شود و در هر عصر و زمانی در مسایل مستحدثه و جدید کاربرد دارد و می توان به ان استناد کرد و از احکام ان استفاده نمود.
منبع:
1-متن کامل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎﻣﻊ اﻗﺪام ﻣﺸﺘﺮك ﺑﯿﻦ ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان و 1+5 از سایت رسمی وزارت امور خارجه

 

*کارشناس حقوقی

 

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است

جدید ترین اخبار

Top