محدودیتی جدید برای رسانه‌ها

ابراهیم ایوبی وکیل دادگستری

وکیل ملت: شنبه ١٣ شهریور روزنامه رسمی جمهوری اسلامی آیین‌نامه اجرائی جدید قانون مطبوعات را منتشر کرد. این آیین‌نامه ٣٩ ماده‌ای که در جلسه ٣/٦/١٣٩٥ به تصویب هیأت دولت رسیده است، جایگزین و نسخ‌کننده آیین‌نامه قبلی قانون مطبوعات مصوب ٥/٢/١٣٦ است.

تاریخ انتشار: 26شهريور1395|03:35

محدودیتی جدید برای رسانه‌ها
| کد خبر: 193026

آیین‌نامه اخیرالتصویب دارای چهار فصل با عناوین: «تعاریف و مشخصات»، «شرایط صدور پروانه انتشار رسانه»، «وظایف صاحبان امتیاز و مدیران‌مسئول رسانه‌ها» و «سایر مقررات» است. 


صرف‌نظر از نقاط قوتی مانند به‌روزکردن مقررات با توجه به ظهور رسانه‌های جدید، این مصوبه دارای نقاط ضعف متعددی است که هرکدام برای بررسی فرصت جداگانه‌ای می‌طلبد. دراین‌میان متن ماده ٣٥ آیین‌نامه بسیار جالب توجه است؛ این ماده بیان می‌دارد: «مصوبات شورای‌عالی امنیت ملی و کمیته سیاست‌گذاری تبلیغات شورا برای رسانه‌ها الزامی است. این مقررات با قید اسامی یا دسته‌بندی رسانه‌های موردنظر از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ابلاغ می‌شود و صرفا برای اسامی و دسته‌های تعیین‌شده مسئولیت قانونی دارد». 


اصل ١٧٦ قانون اساسی پس از بیان تشکیلات، وظایف و اختیارات شورای‌عالی امنیت ملی، بیان می‌دارد: «...مصوبات شورای‌عالی امنیت ملی پس از تأیید مقام رهبری قابل‌اجراست». نتیجه اینکه لازم‌الاجرابودن مصوبات دارای دو شرط است: یکم، تصویب شورای‌عالی (و نه کمیته‌های فرعی) و دوم تأیید مقام رهبری. بااین‌حال در سال‌های اخیر در مواردی مصوبات کمیته‌های فرعی شورای‌عالی امنیت ملی با قید الزام‌آور برای رسانه‌ها ارسال شده بود. 


درواقع ماده ٣٥ آیین‌نامه، اضافه‌کردن «کمیته سیاست‌گذاری تبلیغات شورا[ی‌عالی امنیت ملی]» به تبصره دو ماده پنج قانون مطبوعات است. این تبصره می‌گوید: «مصوبات شورای‌عالی امنیت ملی برای مطبوعات لازم‌الاتباع است. در صورت تخلف، دادگاه می‌تواند نشریه متخلف را موقتا تا دو ماه توقیف و پرونده را خارج از نوبت رسیدگی نماید».

به نظر می‌رسد چالش‌برانگیزبودن اصلاح قانون مطبوعات و مهم‌تر از آن تفسیری که شورای نگهبان از نامه مردادماه سال ١٣٧٩ مقام معظم رهبری به مجلس ششم (مبنی‌بر به مصلحت‌نبودن اصلاح قانون مطبوعات) دارد، موجب شده دولت برای اعمال تغییرات در قانون مطبوعات به‌جای سیر روند عادی که ارسال لایحه به مجلس است، با اعمال نظرات خود در آیین‌نامه اجرائی و بسط و گسترش دامنه آن، اصلاحات موردنظر را اعمال کند. 


تتمیم ماده پنج قانون مطبوعات به‌وسیله آیین‌نامه، نه‌تنها دخالت دولت در صلاحیت انحصاری مجلس در امر قانون‌گذاری است، بلکه با روح کلی قانون اساسی و اصول متعددی از آن نظیر اصل ٢٤ (آزادی نشریات و مطبوعات در بیان مطالب) و اصل ٢٥ (منع سانسور) نیز منافات دارد. از دولتی که ریاست آن برعهده فردی حقوق‌دان است انتظار می‌رود اصلاح قوانین و مقررات مربوط به رسانه‌ها نه‌تنها با رعایت تشریفات قانون اساسی باشد، بلکه با توجه به شعارهای دولت به گسترش آزادی بیان و رفع محدودیت‌ها کمک کند. 


در درجه اول از دولت انتظار می‌رود خود رأسا ماده ٣٥ آیین‌نامه اجرائی قانون مطبوعات را در جهت بسط آزادی بیان اصلاح کند. در غیراین‌صورت می‌توان با سازوکار‌های پیش‌بینی‌شده در قانون اساسی دست‌به‌دامن دو قوه دیگر شد: نخست، رئیس مجلس شورای اسلامی می‌تواند با اختیار مقرر در انتهای اصل صدوسی‌وهشتم قانون اساسی که بیان می‌دارد: «تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت و مصوبات کمیسیون‌های مذکور در این اصل، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد، تا در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدیدنظر به هیأت وزیران بفرستد»،

آیین‌نامه را برای اصلاح به هیأت‌وزیران بازگرداند و راه دوم، مراجعه به دیوان عدالت اداری است؛ مرجعی که براساس اصل صدوهفتادوسوم قانون اساسی مرجع رسیدگی به شکایات مردم نسبت به مأموران و آیین‌نامه‌های دولتی است. در قانون «تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری» به تفصیل به چگونگی اعتراض نسبت به آیین‌نامه‌های دولتی اشاره شده و «هیأت عمومی دیوان عدالت اداری» به‌عنوان مرجع ابطال در صورت مغایرت آیین دولت با قانون تعیین شده است. 


از دولت یازدهم انتظار می‌رود پیش از اتمام دوره چهارساله، با تکمیل و ارائه لایحه جامع رسانه‌ها (البته پس از مشورت با اهالی رسانه) گامی اساسی در راه ضابطه‌مندکردن نشر اخبار و اطلاعات بردارد و از حک و اصلاح قانون کهنه مطبوعات بپرهیزد.

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است

جدید ترین اخبار

Top