کشور هایی که دارای بیشترین اثر تاریخی و فرهنگی ثبت شده در فهرست جهانی یونسکو هستند به ترتیب فراوانی آثار ثبت شده عبارتند از ایتالیا، اسپانیا، آلمان،‌ فرانسه، مکزیک، هند، بریتانیا، ایران و روسیه. از این میان حدود ۷۰۰ اثر تاریخی فرهنگی در طول سال‌های گذشته در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است. در این حین ایران بر اساس اولویت‌هایش محوطه‌ها و بناهایی که معتقد بود باید هر چه سریع‌تر در این فهرست به ثبت برسند را به یونسکو معرفی و تاکنون ۲۱ اثر را جهانی کرده است. کنوانسیون میراث جهانی یونسکو در ۱۹۷۲ با هدف حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشریت برای آیندگان تدوین شد و از این رو آثاری که اهمیت جهانی دارند، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت و در صورت برخورداری از استانداردهای تدوین شده، در این فهرست ثبت می‌شوند. یونسکو به دلیل وفور پرونده‌های ارسالی از سوی کشورهای عضو برای ثبت جهانی آثار میراث فرهنگی ملموس اعم از میراث طبیعی و تاریخی محدودیت‌هایی را اعمال کرده و برای هر کشور سهمیه ای در نظر گرفته است. وقوع جنگ تحمیلی علیه ملت ایران، روند جهانی شدن آثار ایرانی را متوقف کرد و پس از سه دهه باز موضوع ثبت آثار تاریخی ایران در دستور کار دست اندرکاران میراث فرهنگی کشور قرار گرفت؛ از این رو در سال ۲۰۰۳ «تخت سلیمان» در استان آذربایجان غربی و دو پرونده «بم و منظر فرهنگی آن» استان کرمان و «پاسارگاد» در استان فارس در سال ۲۰۰۴ به این فهرست اضافه شدند. در ضمن «چغازنبیل» در استان خوزستان، «میدان نقش جهان» در اصفهان و «تخت جمشید» در استان فارس «گنبد سلطانیه» استان زنجان و «سنگ نبشته بیستون» استان کرمانشاه جهانی شدند. در ضمن ثبت جهانی میراث فرهنگی و تاریخی کشور در سازمان یونسکو فقط به بناهای تاریخی محدود نمی‌شود، بلکه در سال‌های اخیر انواع غذاها، قنات‌ها و انواع تنقلات ایرانی نیز جزو دیگر شناسنامه‌های کشور به ثبت رسیده اند. تا‌کنون ۱۸۰ کشور دنیا کنوانسیون میراث جهانی را امضا کرده‌اند و بیش از ۷۰۰ محوطه‌ فرهنگی و طبیعی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است. افزون برمکان‌های ثبت شده مکان‌هایی مانند، نقش رستم، نقش رجب، طاق بستان، دماوند، شهر تاریخی ماسوله، چشم‌انداز فرهنگی الموت، پارک ملی گلستان، منطقه حفاظت شده ارسباران، کوه سبلان، هگمتانه، مسجد کبود و... نیز برای ثبت در میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شده‌اند.

کم‌وکیف ثبت میراث تاریخی یا فرهنگی دریونسکو

اما معیارهایی که باید برای ثبت جهانی هر اثر به آن توجه داشت نیز جای تامل دارند: معیارهای فرهنگی که نشان دهنده یک شاهکار از نبوغ و خلاقیت انسانی باشد، نشان دهنده تبادل ارزش‌های بشری در یک بازه زمانی در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، برنامه‌ریزی شهری یا طراحی چشم‌انداز باشد، ‌گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنائی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد، نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد،‌ نمونه برجسته‌ای از تعامل بین انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ باشد،‌ به طور مستقیم مرتبط با رویدادها یا سنت‌های زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی دارای اهمیت عالی جهانی باشد. درضمن معیارهای طبیعی نیز شامل پدیده‌های بی‌نظیر طبیعی با زمینه‌های استثنائی و زیباشناسی هستند که‌ نمونه‌های برجسته از مراحل و تغییرات تاریخ زمین‌شناسی هستند، نمونه‌های برجسته از فرایندهای زیست محیطی و بیولوژیکی در تکامل و توسعه زمینی، اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی و جوامع از گیاهان و حیوان‌ها باشد و زیستگاه‌های طبیعی مهم از نظر تنوع زیستی و حاوی گونه‌های در خطر را شامل می‌شود. بر اساس تعاریف ارائه‌شده شاهکارهایی که ایران را بیشتر به جهان شناساند را در ادامه می‌خوانید.

بقعه‌ شیخ صفی‌الدین اردبیلی

«بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی» در سال ۱۳۹۰ به ثبت جهانی رسید. این آرامگاه یکی از مکان‌های تاریخی و باستانی شهر اردبیل در شمال باختری ایران است که در آن علاوه بر مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی، مقبره‌های شاه اسماعیل اول (نخستین پادشاه صفویه) و همسر شاه اسماعیل (مادر شاه طهماسب) و نیز برخی از مشایخ و صاحب‌منصبان دوران صفوی و نیز کشته‌شدگان جنگ چالدران، قرار دارند. درضمن پرونده زنجیره‌ای«باغ‌های ایرانی» شامل ۹ باغ از بخش‌های مختلف کشور نیز در سال ۱۳۹۰ در فهرست میراث جهانی یونسکو و به عنوان دوازدهمین مجموعه‌ ایرانی، جهانی شد. این باغ‌ها شامل باغ «اکبریه» در بیرجند، باغ «فین» درکاشان، باغ «شاهزاده ماهان» در کرمان، باغ «ارم» در شیراز، باغ «عباس‌آباد» در بهشهر، باغ «چهلستون» اصفهان، باغ «دولت‌آباد» در یزد، باغ «پاسارگاد» در شیراز و باغ «پهلوان‌پور» در یزد هستند.

گنبد کاووس

«گنبد قابوس» در گرگان در سال ۱۳۹۱ در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. این بنا که بلندترین برج آجری جهان نیز به شمار می‌آید، متعلق به سده چهارم هجری است. این بنا که بر فراز تپه‌ای خاکی که حدود پانزده متر از سطح زمین بلندتر است قرار دارد، در سال ۳۹۷ هجری قمری برابر با ۳۷۵ هجری خورشیدی و در زمان سلطنت «شمس المعالی قابوس بن وشمگیر» و در شهر جرجان که پایتخت پادشاهان آن سرزمین بوده، بنا شده‌ است.

مسجد جامع اصفهان

این اثر ارزشمند و نفیس که در سال ۲۰۱۲ وارد فهرست یونسکو شد، از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه‌های مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسیعی را در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمت‌های مختلفی مانند گنبد «نظام‌الملک»، گنبد «تاج‌الملک»، چهار ایوانی شبستان‌ها، مدرسه مظفری و محراب الجایتو است که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان روی ویرانه‌های مسجد قدیمی‌تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود.

ارگ بم

محوطه تاریخی «ارگ بم» یا به قول شهریار عدل «منظر فرهنگی بم» پس از زمین‌لرزه‌ای که پنج دی ۱۳۸۲ در این شهر تاریخی رخ داد و ارگ بم را نیمه ویران کرد، در سال ۱۳۸۳ و چند ماه پس از آن زلزله در فهرست میراث جهانی در خطر یونسکو به ثبت رسید، البته پس از تلاش‌هایی که سازمان میراث فرهنگی برای نجات این محوطه‌ تاریخی انجام داد، بالاخره ۲۷ خرداد سال ۱۳۹۲ از فهرست میراث در خطر خارج و به عنوان پنجمین اثر جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.

شهر سوخته

به گزارش ایسنا، شانزدهمین اثر جهانی ایران «شهر سوخته» است، این محوطه‌ جهانی که به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای باستانی دنیا شناخته می‌شود، در سال ۱۳۹۳ به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شد. محوطه‌ تاریخی «شهر سوخته» نام بقایای دولت شهری باستانی در ۵۶ کیلومتری زابل و در حاشیه جاده زابل - زاهدان در شرق ایران در استان سیستان و بلوچستان ‌است. دوره‌ بنای این شهر بزرگ با دوره برنز تمدن جیرفت مقارن است و ایرانیان در حدود شش هزار سال پیش در این شهر زندگی می‌کرده‌اند. گفته می‌شود شهر سوخته پیشرفته‌ترین شهر جهان قدیم بوده‌ است و حتی بسیار پیشرفته‌تر از دولت شهر کرت که سینوهه در کتاب خود از آن یاد کرده‌ است.

کلید واژه ها ثبت جهانی - تخریب
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است

جدید ترین اخبار

Top