چرا جامعۀ ایران از هم نمی پاشد؟

دکتر فردین علیخواه(جامعه شناس)

وکیل ملت: از زمان شکل گیری جامعه شناسی، یکی از سوالاتی که جامعه شناسان همواره تلاش کرده اند به آن پاسخ دهند این بوده است که "چرا جامعه از هم نمی پاشد؟" و در پاسخ بر دو عامل تأکید شده است: نخست « زور و اجبار » است. یعنی در همۀ جوامع برای پیروی از مقررات، اجبار وجود دارد.

تاریخ انتشار: 15آبان1395|23:59

چرا جامعۀ ایران از هم نمی پاشد؟
| کد خبر: 202015

 این اجبار را حکومت ها به نمایندگی از جامعه اعمال می کنند و اعضای جامعه به دلیل ترس از مجازات سعی می کنند از مقررات پیروی کنند. عامل دوم « توافق بر ارزش هاست ». یعنی اعضای جامعه به این توافق می رسند که برای داشتن یک جامعه مطلوب باید به ارزش هایی پایبند باشند. مثلا به جان و مال همدیگر احترام بگذارند. اجبار و زور؛ نیرویی بیرونی(فشار از بیرون) و "توافق بر ارزش ها"؛ نیرویی درونی است. یعنی فرد خودش قانع شده است که به اصولی پایبند باشد چون می خواهد در جامعه ای به دور از هرج و مرج زندگی کند.


به جامعه خودمان برگردیم. در زندگی روزمرۀ همه ما پیش می آید که بخواهیم ماشین مان را که دارای گارانتی است به نمایندگی های مجاز ببریم و یا فاقد گارانتی است و آنرا به دست تعمیرکاران خودرو بسپاریم. خانه مان نیاز به تعمیرات کلی یا جزئی داشته باشد و به بنا، نقاش، لوله کش و ....زنگ بزنیم و از آنها بخواهیم که بیایند و مشکل مان را حل کنند.

بیمار هستیم و به پرشک مراجعه کنیم. می خواهیم برای خانه مان وسیله ای  بخریم و به فروشندگان مربوطه مراجعه کنیم، پول بپردازیم، انتظار بکشیم تا در نهایت وسیله سفارش داده شده در موعد مقرر "به طور رایگان" به "درب منزل" ارسال شود. وسیلۀ خانه مان خراب شده است. به نمایندگی زنگ بزنیم تا بیایند و همانطور که موقع خرید با لبخندهای زیبایشان وعده داده بودند از وسیله مان "بازدید رایگان" داشته باشند و مشکلات جزئی آنرا برطرف کنند. و دهها مثال دیگر که ذکر آنها از حوصلۀ این نوشته خارج است. به راستی چند نفر از شما پس از انجام هر کدام از این کارها، احساس کرده اید که معاملۀ منصفانه ای رخ داده است، با شما محترمانه برخورد شده است و اینکه خدایا آدم ها چقدر خوبند!


در کشورهای مختلف دنیا ارزش هایی وجود دارند که بسیار مهم اند و اگر بیشتر افراد یک جامعه به این ارزش ها و اصول پایبند نباشند نظم اجتماعی به سرعت دچار اختلال می شود. یعنی برای مثال اگر در جوامع امروزی بی مسئولیتی/ دروغ/ عدم احترام به وقت دیگران/ صدمه به مال دیگران/ توهین به آدم ها/  دریافت دستمزد بر اساس تصوّری که از وضع مالی مشتری وجود دارد/ اموری شایع و همه گیر شوند آن جوامع به زودی دچار اختلال جدی خواهند شد. چگونه است که این امور در زندگی روزمره ما ایرانیان به وفور دیده می شود ولی جامعه(از نظر اجتماعی) همچنان پابرجاست؟


به پرسش  "چرا جامعه از هم نمی پاشد؟" برگردیم. آیا در ایران به اندازه کافی زور و اجبار(فشار بیرونی) وجود ندارد که آدم ها حداقل به خاطر ترس از مجازات هم که شده به ارزش هایی مانند مسئولیت پذیری، صداقت و احترام به دیگران پایبند باشند؟ یا آنکه مردم دیگر بر این اصول و ارزش ها توافق ندارند و به تدریج و با گذشت زمان روی ضدّ ارزش ها به توافق رسیده اند؟ و رمز عدم فروپاشی نظم اجتماعی در ایران هم آن است که مردم بر ارزش های جدیدی( در واقع ضد ارزش ها) به توافق رسیده اند و با هم مشکلی ندارند!


از آن روزی واهمه دارم که آن رفتارهای اجتماعی ( مثلا دروغ )که در سایر جوامع « ضدّ ارزش اند » در جامعۀ ما تبدیل به رفتارهایی مرسوم و متداول شوند، به طوری که چون همه آنطور رفتار می کنند دیگر کسی از دیدن آنها " اذیت " هم نشود!
 

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top