تاریخ انتشار: 23دي1395|00:36

| کد خبر: 212927

راه درازتا پاسخگو شدن آموزش و پرورش

مهدی بهلولی عضو کانون صنفی معلمان استان تهران

وکیل ملت: اگر کسی ادعا کند که آموزش و پرورش نهادی پاسخگوست، به نظر می‌رسد که پیش از هر چیز باید به تعریف واژه «پاسخگویی» بپردازد و روشن سازد که به طور دقیق منظورش از آن چیست؟

اگر «پاسخگویی» بدین معنا باشد که بر تارنمای رسمی وزارتخانه، جایی برای دریافت پیشنهادها و رسیدگی به شکایت‌های مردمی در نظر گرفته شده  یا در هر منطقه آموزشی، صندوقی به همین منظور گذاشته شده است تا اگر کسی شکایتی کرد به آن پاسخی داده شود، به گمانم به تحریف معنای «پاسخگویی» دست زده‌ایم  یا دست کمش این است که بگوییم به تقلیل معنایی این واژه پرداخته‌ایم.

البته تجربه‌های شخصی و دیده‌ها و شنیده‌های نگارنده می‌تواند تأیید کند که آموزش و پرورش در این معنا، یک نهاد «پاسخگو» است. برای نمونه این که اگر دانش‌آموزی از دست آموزگاری شکایت کند و از آموزش و پرورش بخواهد که در موضوع دخالت کند می‌توان تأیید کرد که به نوعی به دانش‌آموز یا خانواده او پاسخی داده می‌شود. اما اگر دانش‌آموزی برود از این موضوع شکایت کند که چرا در کلاس چهل نفره دارد درس می‌خواند بعید می‌دانم که پاسخی رضایتبخش دریافت کند.


پس پاسخگویی یک نهاد و در اینجا آموزش و پرورش، سطوح و معناهای متفاوت دارد. می‌توان پذیرفت که در بیشتر زمان‌هایی که شکایت‌های مردمی و دانش‌آموزی از آموزگاران است آموزش و پرورش کمابیش با جدیت به بررسی آن می‌پردازد اگرچه همین سخن هم، نمونه‌هایی نقض کننده دارد که شماری از آنها، در سطحی گسترده، رسانه‌ای هم شده‌اند اما اگر شکایت از تصمیم‌های نادرست و شرایط بد آموزشی خود آموزش و پرورش باشد خبر چندانی از «پاسخگویی» جدی و درست و حسابی نیست.

این که سال‌هاست آموزگاران بسیاری به روش‌های گوناگون به دشواری‌های مادی و معیشتی خود انتقاد و اعتراض دارند و آن را با صدای بلند به گوش فرادستان آموزش و پرورش رسانده‌اند و کمتر پاسخی رضایتبخش دریافت کرده‌اند می‌تواند مثال نقض خوبی برای ادعای پاسخگو بودن این وزارتخانه باشد. در برابر این جور شکایت‌ها، بیشتر فرادستان آموزش و پرورش به محدودیت‌های مالی این وزارتخانه استناد می‌دهند و این که کاری از دست آنان برنمی‌آید. خب، خود این می‌تواند نوعی پاسخگو بودن دانسته شود اما در این صورت، پاسخگو نبودن چه معنایی خواهد داشت؟!


فرض کنید پدر یا مادر دانش‌آموزی برود از یک مدیر مدرسه دولتی شکایت کند که مدیر، با عنوان‌های گوناگون از خانواده‌ها پول می‌گیرد- برای نمونه این که بدون خواست و اطلاع پدر و مادر دانش‌آموزان، کلاس‌های اضافه در برنامه هفتگی درنظر می‌گیرد و پول این کلاس‌ها را از خانواده‌ها دریافت می‌کند، و آن پدر و مادر بروند بگویند که برابر اصل 30 قانون اساسی آموزش و پرورش باید رایگان باشد- در این صورت به نظر شما آموزش و پرورش پاسخ و واکنشی رضایتبخش از خود نشان خواهد داد؟ بی‌گمان نه. چرا که آموزش و پرورش خودش از وضعیت مالی مدرسه‌ها آگاهی دارد و می‌داند که اگر مدیر این کار را نکند پس چگونه می‌تواند مدرسه را مدیریت کند و هزینه‌های گوناگون آن را بپردازد.


پاسخگو بودن یا نبودن آموزش و پرورش، جنبه‌های دیگری هم دارد. در کشورهای پیشرفته جهان آموزش، تصمیم‌ها و سیاست‌های آموزشی، هم بربنیاد دیدگاه‌های آموزگاران و کارشناسان آموزش گرفته و ساخته می‌شوند و هم بر بنیاد دیدگاه‌ها و گرایش‌های فرهنگی و اجتماعی خانواده ها. اما در ایران، اینچنین نیست و آموزگاران و خانواده‌ها در تصمیم‌ها و سیاست‌های مهم و کلان آموزشی، تقریباً هیچ نقشی ندارند.

فرض کنید که پدر مادران یک مدرسه بروند درخواست کنند که دوست دارند در مدرسه برای بچه‌های آنها کلاس شطرنج  یا موسیقی بگذارند آیا به نظر شما آموزش و پرورش می تواند پاسخی رضایتبخش به آنان بدهد؟ بنابراین آموزش و پرورش ما به دلیل متمرکز بودن از آن نرمش‌پذیری بایسته برخوردار نیست و نمی‌تواند پاسخگو بشمار آید و تاکنون هم در برابر بسیاری از انتقادها و خواسته‌های دانش‌آموزان و آموزگاران و خانواده‌ها، پاسخ رضایتبخش نداده است. اما در این سطح که به برخی از شکایت‌های مردمی پاسخ بگوید و واکنش نشان دهد عمل کرده و می‌کند.

با پیشرفت فناوری ارتباطات هم، این دست پاسخگویی می‌تواند گسترش یابد و از شیوه‌های گوناگون بهره بگیرد. پاسخگویی البته در هر سطحی که باشد می‌تواند بابی برای گفت‌و‌گو باشد حتی زمانی که به طور سطحی و ظاهری هم گسترش یابد باز هم می‌تواند اثرگذار باشد.  به همین خاطر است که در چند سال گذشته و با گسترش فضای مجازی، گفت و شنود میان آموزش و پرورش و بخش‌هایی از مخاطبان خود، بیشتر شده است.

هم اکنون برخی از انتقادهایی که سال‌ها پیش، از زبان مردم و آموزگاران شنیده می‌شد از زبان خود فرادستان آموزش و پرورش شنیده می‌شود. همصدایی می‌تواند درآمدی برای پاسخگویی راستین به شمار آید و خوشبختانه نشانه‌های آن در میان فرادستان آموزش و پرورش این سال‌ها، دیده می‌شود. اما فراتر از همصدایی، حل مسأله است که متأسفانه در بسیاری از موارد تا رسیدن به آن هنوز راهی دراز مانده است.

اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top