حُسن، عشق، حُزن و اخلاق

سیمیندخت، معلمی با درس‌های ابدی

بهروزقزلباش

وکیل ملت: «در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد/ عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد» نخستین از نخست اول، همان ازلی‌ست که در آن نخستین جلوه‌ی حق آشکار شدن را آغاز کرد.پرتو، ناشی از عرض وجود است.اگر ذات تجلی کند یعنی خودنمایی کند آنگاه رخ آشکار کرده است.در تجلی ازلی او پرتوی از صفات وجود او عیان شده است.این پرتو همان عالم ملک است که خود نمی‌تواند چیزی جز یکی مظاهر تنزیه ذات باشد و نیست.

تاریخ انتشار: 21تير1396|22:02

سیمیندخت، معلمی با درس‌های ابدی
| کد خبر: 236749

مظهر تنزیه بودن به این معناست که عالم ملک خود او نیست.نه تنها خود او نیست بلکه عین صفت او هم نیست.تنها می‌توانست پرتوی از صفات علوی الهی باشد که از منظر حضرت حافظ حسن،آن صفت علوی است که متجلی شده است. تجلیات عالم ملک در هر ساحت و صحیفه حق که باشد،نمی‌تواند مظهر تشبیه باشد.زیرا نسبت مشبه، به مشبه به، نسبت ذات و عین است و عالم ملک این نسبت را با او ندارد.در عالم ملک از انس و جن،و حیوان و نبات  وجماد و غیره، هیچ نیست که مشبه به او باشد و این امری سلبی است.

حُسن؛ صفت مطلق و مطلق صفات اکبر اوست.تجلی حسن همین عالم ملک از منظر تنزیهی حضرت باری است.حسن که تجلی کرد، دیگر صفات معشوقی او در عَرَض حسن او ظاهر شد و همین مظهر بین او و عاشق سالک، فاصله انداخت. این یعنی همان فراق.کشش بود ولی فراق هم بود شد.عشق حاصل این کشش و فراقی است که در عالم ملک بین اجزای عالم(یسبح لله ما فی السماوات و ما فی الارض) و او فراهم است.الیه راجعون هم دلیل سلوک عالم ملک بسوی حسن الهی است که اصل است برای آن.(هرکه کو دور ماند از اصل خویش/ بازجوید روزگار وصل خویش) هم به همین موضوع دلالت و اشارت دارد.

عشق، تمایل بی‌حد اجزای عالم ملک است برای یگانه شدن با اصل خویش. این همان آتشی است که می‌سوزاند و خاکستر می‌کند. آتش به همه عالم زدن،یعنی آتش به همه اجزای عالم زدن.نوعی آگاهی از سیر به الی الله و نوعی دانش به صیرورت ظاهر و باطن به سوی او. چون باطن عالم ملک از جنس عالم ملک است نه از اجناس و انواع دیگر.وقتی آتش گرفت و آگاهی و دانش عقل را سوزاند و کشش را در همه اجزای عالم ملک به جنبش درآورد آنگاه از آن به عشق تعبیر می‌شود اما وقتی وصل دوباره ممکن نیست و حاصل نمی‌شود، حُزن بروز می‌کند. رخ به رخ یار شدن آدمی نوعی اغراق در تحسین صورت صفی اللهی اوست وگرنه او یگانه است و صورت آدمی متکثر و درشت و کوچک و زن و مرد و...است. به تعبیر حافظ این گونه است« وصل ممکن نیست،همیشه فاصله ای هست سهراب هم به همین موضوع اشاره دارد. و حضرت حافظ که فرمود:«جلوه‌ای کرد رخت دید ملک عشق نداشت /  عین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد»

سمیندخت وحیدی فرزند راستین ادب گرانسنگ پارسی است.او دانش آموخته این مکتب فربه و سرشار از معانی بلند و سر به ثریا کشیده‌ی جهان ادب است.از همین رو اشاراتی دارد به آموخته خویش از همین مکتب می‌گوید:« فکری به حا ل غربت خود کن که رستخیز / می‌آید و به توبه‌ی فردا نمی‌رسی» غربت و غرب در نگاه این شاعر یعنی فاصله تجلی پرتو حسن تا خود حسن. وقتی که رستاخیز برسد؛دیگر مجال بازگشت به حسن او نیست. این برخاستن بدون برخواستن چه فایده ای جز تداوم غربت خواهد داشت؟ این پرسش در عین حالی که انسان را به گناه متهم می‌کند و خواستار توبه اوست اما به او یاد آوری می‌کند که  تجلی پرتو حُسن الهی،نتیجه  قصور جمال صفی اللهی نیست. اکنون و در مقام حاضر ارجعی الی ربک را باید پاسخ داد.نه پس از رستاخیز.

از این منظر او با قابیل جان انسان سخن می‌گوید نه هابیل قتیل، و هنگامی که شعر را در خدمت پیام اجتماعی می گیرد خویش را در موضوع دفاع قرار می‌دهد و می‌گوید:« مخواه از من و چشمم به غیر شیوه‌ی بیداری / که هر کجای وطن ما را حریم قدسی سنگر هست.» شگفت این که پس از تحقق آرزو، یعنی پرواز دل به آسمان گویا نشانه یا خبری از وصل باشد، دوباره خواهان فراق است. می‌خواهد از آسمان به زمین برگردد.خاصه اگر دل را عصاره‌ی حقیقت آدمی بدانیم چنین درخواستی شگفتی انگیزتر می‌شود.ببینید:« از آن شبی که دلم پر زد به آسمان و نیامد باز / در آشیان دلم چشمی در انتظار کبوتر هست» اما مرتبه حزن، وقتی بروز می‌کند که نه تنها وصلی در کار نیست که دشمن بر استخوانش سنگ می‌کوبد.مقاومت بی‌فایده است هرچند که لب‌هایش هنوز آواز باشد از این سبق و سیاق که:« آوای من بر لب شکوفا می‌شود حتی / روزی که دشمن می‌زند بر استخوانم سنگ.»

هرچند شعر سیمیندخت وحیدی شعری است با کارکردهای عرفان اجتماعی اما کمتر به اوج  می‌رسد و حداکثر مبلغ اخلاق باقی می‌ماند. معلمی با درس‌های ازلی و ضروری. حُسن، عشق، حُزن و اخلاق درونمایه اغلب‌شعرهای اوست. او این مایه‌های ادبی کهن را در خدمت پیام‌های میهنی و اجتماعی قرار داده و در این کار موفق بوده است. ای کاش ارجاعات معرفتی شعرش به نحوی مهندسی می‌شد که فراتر از صرف روزنامه‌ها شدن چیزی به ذخیره‌ی معرفتی ادب پارسی می‌افزود.

به هر روی سیمیندخت وحیدی داشته‌های ذوقی و سرمایه‌های عاطفی‌اش را در طبق اخلاص گذاشته و به انقلاب و دفاع مقدس پیشکش کرده است و این ارزش کمی نیست.

کلید واژه ها حُسن - عشق - حُزن - اخلاق - سیمیندخت
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top