دکتر عباس کریم نژاد در گفت و گو با وکیل ملت

کار به دیوان دادگستری بین الملی بکشد عربستان بازنده است

سید عرفان جهان تاب

وکیل ملت: سرنوشت بسیاری از حاجیان هنوز نا معلوم است.دولت عربستان از پاسخ گویی صریح شانه خالی می کند.سرنوشت رکن آبادی سفیر پیشین ایران در لبنان برای ایران بسیار مهم تر است غضنفر اصل رکن آبادی که از ۱۳۸۹ تا اردیبهشت ۱۳۹۳سفیر ایران در لبنان بود اطلاعاتی دارد که فرضیه ربایش او از سوی دستگاه اطلاعاتی عربستان تقویت می کند صرف نظر از همه این ها خود حادثه منا آنقدر مهم است که بحث طرح دعوی ایران از عربستان را پیش می کشد اصلا آیا این کار به لحاظ حقوقی امکان پذیر است.این ها پرسش های است که از دکتر عباس کریم نژاد ، وکیل دادگستری ، استاد دانشگاه و جرم شناس پرسیدم.

تاریخ انتشار: 3اسفند1393|11:13

کار به دیوان دادگستری بین الملی بکشد عربستان بازنده است
| کد خبر: 36600

مسئولیت دولت عربستان در قبال حادثه منا و اینکه این حادثه باید توسط خود دولت عربستان بررسی شود چون این اتفاق در خاک دولت عربستان رخ داده است شما این را به لحاظ حقوقی چگونه بررسی می کنید؟
اینجا دو بحث پیش می آید یک اینکه ما از نظر فقهی روایات و آیاتی داریم مثل  له الغنم فعلیه الغُرم؛ کسی که غنیمت‌ ها، مال‌های بی صاحب، مال‌های بی وارث و… از آن اوست، باید هزینه‌هایی را که دهنده آن مشخص نیست یا بدهکار توان پرداخت آن را ندارد، بپردازد یا به طور مثال حدیثی از علی (ع) که می فرماید: اگر کسی در روز جمعه در اثر ازدحام( منظور نماز جماعت) کشته شود، دیه اش باید از بیت المال مسلمانان پرداخت شود.
اما در خصوص اینکه آیا ایران می تواند دردادگاه های داخلی به این موضوع رسیدگی کند یا نه، بر اساس قانون مجازات اسلامی ایران رسیدگی اینگونه موارد پیش بینی شده است مثلا در ماده 8 قانون مجازات پیش بینی شده اگر علیه یکی از اتباع ایرانی در خارج از ایران یا علیه دولت جمهوری اسلامی  جرمی واقع شود به شرط اینکه مشمول اصل صلاحیت واقعی نباشد، ایران می تواند رسیدگی کند اما یک سری شرط دارد و این است که مرتکب در ایران یافت یا به ایران مسترد شوند,همچنین در آیین دادرسی کیفری طبق ماده 290  که عنوان می کند که دادستان کل کشور تکلیف در پیگیری موضوع و رسیدگی به آن دارد و به آن رسیدگی شود. راه حل مناسب برای پیگری این است که ما بدانیم مقصرین چه کسی هایی هستند تا به استناد ماده 8 زمانی که آنها به ایران مسترد شوند به قضیه رسیدگی شود.
اما آنچه شما گفتید بررسی حقوق داخلی بود در حالی که در بازی دولت ها این قواعد بین المللی است که حرف نخست را می زند؟
دکتر کریم نژاد با بیان اینکه از بعد بین المللی  زمانی که نقض تعهدات تابعان حقوق بین المللی از سوی تابعان ایجاد شود مسئولیت بین المللی برای دولت ایجاد می شود گفت که لازمه مسئولیت بین الملی برای دولتها یا عمل غیر قانونی یا قابلیت انتصاب رفتار به آن دولت است بطور مثال در ماده 19 طرح کنفوانسیون پیشنهادی کمیسیون حقوق بین الملل پیش بینی شده قابلیت رسیدگی را دارد ضمن اینکه مصادیقی دیگری هم وجود دارد، مثلا ماده 19 صراحتا عنوان می کند دولت ها موکلف هستند به عدم بدرفتاری با تابعان خارجی، با توجه به اینکه حجاج ایرانی تابعان خارجی محسوب می شوند پس این عمل مصداق بارز بدرفتاری و نقض ماده19طرح کنفوانسیون پیشنهادی کمیسیون حقوق بین الملل  است که  مصادیق این بدرفتاری می تواند صدمه مستقیم به تابعین(حجاج ایرانی) وارد شود یا خودداری شود از مجازات کسانی که مسئول این اتفاق هستند.
بعلاوه این عمل دولت آل سعود نقض صریح اعلامیه جهانی حقوق بشر 1948 است  که در آن پیش بینی شده هیچ کسی نباید مورد ظلم، شکنجه یا رفتاری که تحقیرآمیز خلاف شان بشریت قرار بگیرید.به طور کل اگر بخواهیم جمع بندی کنیم از دید مراجع بین المللی که چه کسی صلاحیت رسیدگی دارد در وهله اول ماده 3 عهدنامه بین ایران و عربستان، عربستان تعهد کرده که مسئول تامین آسایش حجاج ایرانی است.
ضمن اینکه دولت عربستان به استناد بند الف ماده 37 کنوانسیون وین سال1963 را نقض کرده است زیرا  دولت عربستان موکلف بود اطلاعات در رابطه با مجروحین و کشته شدگان ایرانی بلافاصله به دولت ایران اعلام کند که این کار را نکرده است. اگر بخواهیم مسئولیت کیفری بین اللملی برای دولت آل سعود در نظر بگیریم در حال حاضر با وجود شرایط نمی توان نظر به تعمدی بودن این حادثه داد اما مسئولیت حقوقی بین اللملی برای دولت آل سعود وجود دارد که نتیجه آن پرداخت غرامت توسط دولت آل سعود به علت نقض یک تعهد بین المللی است.
خیلی صریح برویم سر اصل مطلب ، اینکه چه مرجعی بین المللی صلاحیت رسیدگی به این مسئله را دارد؟
دیوان دادگستری بین المللی براساس ماده 35 اساسنامه دیوان، دولت های امضا کننده اساسنامه حق طرح دعوا را در دیوان دارند اما ایران و عربستان این اساسنامه را امضا نکرده اند  اما بر طبق ماده 92 منشور ملل متحد اعضای یک ملل هستیم یعنی اساسنامه را پذیرفتیم.
این دعوا زمانی در دادگستری دیوان عالی قابل طرح است که هردو دولت رضایت داشته باشند که بعید می رسد که دولت آل سعود رضایت داشته باشند.
اما می شود در سایر مراجع مثل سازمان همکاری اسلامی،تشکیل کمیته حقیقت یا سازمان کنفرانس اسلامی، کمیته حقوق بشر سازمان ملل به این مسائله رسیدگی کرد.
آیا برای دفاع از حقوق خانواده های آسیب دیده از ایران وکیل مشخصی باید انتخاب شود؟
اگر بحث بر سر این است که در مراجع قضایی دولت عربستان به این موضوع رسیدگی شود الزامی در انتخاب وکیل مشخصی نیست، تک تک خانواده ها می توانند این را تقاضا کنند بعنوان اولیا دم یا آسیب دیده گان و هر چند خانواده می توانند وکیل خود را معرفی کنند اما چون بحث طرح دعوا  بین المللی دارد و بعد بین المللی دارد قطعا بهتر است دو وکیل به وکالت از آنها انتخاب شود و سفارت ایران آنها را تایید و بعنوان نماینده خانواده ها آنها را معرفی کنند البته این وکلا باید 3 ویژگی داشته باشند: قواعد حقوق بین الملل را بدانند، قوانینی جزایی کشورمان را بداند و قوانین کشور عربستان را هم بداند باز همه اینها به شرطی است که مراجع قضایی عربستان این وکالت را بپذیرد. به نظر بنده به استناد ماده 290 قانون آیین دادرسی کیفری بهتر است تا دادستان کل کشور قبلا تقاضای این رسیدگی را بکند و درباره اینکه در چه مرجعی رسیدگی شود تصمیم گیری شود بعد وکیلی که مورد تایید است انتخاب شود.
اما باید پذیرفت که دولت عربستان تمایل به حل کردن این مسائله بصورت دوستانه و با مذاکره را ندارد ؟!
در این صورت دو راه وجود دارد، یک این است که دولت آل سعود اشتباه خود را بپذیرد و غرامت بپردازد و از دولت ایران عذرخواهی کند یا در دیوان دادگستری بین الملی با توافق دو دولت به این مسائله رسیدگی شود که در این حالت نتیجه به نفع ایران خواهد بود.

دسته بندی گفتگو , حقوق سیاسی , حقوقی ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top