روح الله محمدی کارشناس ارشد قضایی و مدرس دانشگاه در گفت گو با وکیل ملت

عربستان باید پروتکل رعایت حقوق حجاج را امضا کند

وکیل ملت: زهره محمد حسین پور: با نگاهی گذرا به اتفاقات 25 سال گذشته در روزهای حج تمتع که جان چندین هزار زائر خانه خدا گرفته شده و با توجه به اینکه حادثه منا بیشترین آمار کشته های مراسم حج را در ربع قرن اخیر به خود اختصاص داده این سوال را با روح الله محمدی قاضی دادگستری در میان گذاشته ایم که آیا دولت آل سعود مسئولیت بی کفایتی خود را در مدیریت ضعیف مراسم حج می پذیرد و اینکه به پای میز محاکمه کشیده می شود یا نه؟

تاریخ انتشار: 9آبان1394|07:23

عربستان باید پروتکل رعایت حقوق حجاج را امضا کند
| کد خبر: 39519

می گوید که طبیعی است که دولت سعودی هیچ گاه اعتراف به ضعف مدیریت خود در اداره مناسک حج نخواهد کرد اما این جهانیان و بویژه کشور های مسلمان و علی الخصوص کشور هایی که در حادثه اخیر منا تلفات داده اند می بایست در مجامع بین المللی و اسلامی این موضوع را مطرح نمایند تا حد اقل این کشور کمترین الزامات بین المللی را در حفظ جان اتباع بیگانه که به عنوان میهمان و زائر وارد آن کشور می گردند مراعات نمایند.
در خصوص محاکمه این کشور به لحاظ فاجعه منا هرچند که ظاهرا تنها مرجعی که صالح به رسیدگی به موضوع میباشد دیوان بین المللی دادگستری است ، اما به لحاظ عدم پیوستن کشور عربستان به دیوان مذکور شاید نتوان به طور رسمی از آن  طریق اقدام نمود با این حال می توان از طریق رایزنی های سیاسی واز طریق فشار های بین المللی آن کشور را به نوعی به مصالحه در پرداخت غرامت جان باختگان حادثه منا ملزم کرد.بدیهی است محاکمه واقعی مسببین این حادثه در اذهان و وجدان های بیدار میلیون ها انسان مسلمان و ازاده صورت خواهد گرفت و این افراد هرگز به خاطر این بی کفایتی و شاید هم تعمد خود بی کیفر نخواهند ماند .
قتل مزدحم چیست؟!
اما آقای محمدی این روزها برخی از حقوق دانان از واژه مزدحم در توصیف حقوقی فاجعه منا یاد می کنند،لطفا در این رابطه اگر امکان دارد توضیح بفرمایید.
ببنید قتل در مزدحم اصطلاحی است که در منابع فقهی از ان  استفاده می شود و به این معنی است که اگر فردی در ازدحام جمعیت و یا در شوارع عام کشته شود و قاتل آن مشخص نباشد خون بهای آن باید از بیت المال پرداخته شود که اینجا منظور از فرد، شخص مسلمان است و با توجه به تاکید قرآن به اینکه خون مسلمان نباید هدر برود و احترامی که این کتاب آسمانی  برای خون مسلمان قائل است در قانون مجازات اسلامی به این مهم اشاره شده است. بنابراین مفهوم کلی این اصطلاح این است که در مواردی که نتوان مسبب ریختن خون مسلمان برای قصاص یا پرداخت دیه آن مشخص نموند بیت المال و دولت که متکفل امور مسلمانان است میبایست خون بهای وی را بپردازد.
از روح الله محمدی پرسیدم با توجه به اینکه این عبارت در رابطه با حادثه منا بکار گرفته شده آیا دولت عربستان حاضر به پرداخت دیه است که ایشان در جواب می گوید:
مطالبی که در رابطه با قتل در مزدحم گفته شده بیشتر منطبق بر قوانین کشور ایران است و در رابطه با مسائل کشور خودمان قابل اعمال است و از طرفی قوانین مجازات کشور عربستان با کشور ما متفاوت است و طبیعتأ کشوری مثل عربستان براساس قوانین مجازات کشور خود تصمیم می گیرد.منتهی در رابطه با کشور عربستان،که پذیرنده اتباع بیگانه است و بر اساس کنوانسیون حقوق بشر و سایر کنوانسون هایی که در طول ده ها  سال اخیر تصویب شده است، موظف است از اتباع خارجی در مقابل هرگونه حادثه ایی که در کشورش برای آنان رخ میدهد پاسخگو باشدو مسئولیت آن را بپذیرد و این یک اصل کلی است که این کشورمطابق کنوانسیون های بین المللی در این گونه موارد دارای مسئولیت می باشد اما همان گونه که گفته شد  دادگاه خاصی که قوانین مشخصی را در این رابطه تصویب کرده باشد وجود ندارد. هرچند که دیوان دادگستری بین المللی هم صالح به رسیدگی هست اماظاهرا کشور عربستان قوانین مربوط به این دیوان را امضا نکرده است اما با توجه به اینکه قوانین حقوق بشر قوانینی عام است وجهان شمول تمامی کشورها موظف به رعایت آن هستند و این یک امر پذیرفته شده است و نکته دیگر این است که حتی اگر کشوری این گونه کنوانسیون ها را نیز امضا نکرده باشد اما به لحاظ خدشه ای که بی توجهی به این گونه مقررات به وجه بین المللی آنان وارد مینمایند حتی المقدور سعی میکنند نسبت به رعایت ان ها اقدام نمایند.

کشورهای اسلامی باید عربستان را تحت فشار قرار دهند
روح الله محمدی در پاسخ به اینکه از چه طریقی می شود دولت عربستان را ملزم به اجرای قانون کرد می گوید: کشورهای سیاسی با مذاکراتی که در سطح بین المللی می شود و از طریق رسانه و فشارهای بین المللی می تواند این کشور را در قبال مسئولیتش بیدار و دولت عربستان ملزم کند که در آینده اقدامات لازم را در جهت حفظ جان مهمانانش انجام می دهد  و این اقدامات بصورتی باشد تا مانع از بروز همچنین اتفاقاتی شود همانطور که در این چند سال متاسفانه بارها شاهد بی کفایتی این کشور در مدیریت مراسم حج بوده ایم، مسائله دیگر در رابطه با کمک به مصدومین و مفقودین است و این کشور باید بدون در نظر گرفتن مسائل نژاد پرستانه به مسئولیت خود در قبال اتباع خارجی عمل کند.
این قاضی دادگستری در رابطه با اقدامات اولیه ای که دولت ایران می تواند برای تضمین حقوق جان باختگان و مجروحان  انجام دهدچه می باشد؟ اظهار داشت :واقعیت این است که هنوز ابعاد کلی این رخداد مشخص نگردیده چون از یک سو مشخص نیست حادثه عمدی بوده یا سهوی است و آیا این اقدام کانالیزه یا به صورت اتفاقی رخ داده اما آنچه که فعلا مسلم می باشد این است که حدود پانصد نفر ایرانی در این حادثه جان باخته یا مفقود گردیده اند بنا بر این اقدامات دولت در هرکدام از دو فرض می تواند متفاوت باشد حال اگر فرض بر تسامح دولت عربستان در این فاجعه داشته باشیم دولت می تواند از طریق سیاسی و دیپلماتیک سرنوشت مفقودین را پیگیری نموده و آن کشور را ملزم به تعین سرنوشت آنان نماید مضافا اینکه عربستان می بایست بدیهی ترین اقدامات اخلاقی یعنی دلجویی از بازماندگان و عذر خواهی رسمی از دولت ها و ملت هایی که در این حادثه تعدادی از اتباع خود را از دست داده را انجام دهد امری که تاکنون کمتر شاهد ان بوده ایم .
اما بهر حال به نظر شما برای جلوگیری ازوقوع  چنین حوادثی در آینده چه اقداماتی باید انجام داد ؟ من فکر می کنم که اگر کشور های اسلامی البته با هماهنگی با یکدیگروبویژه از طریق سازمان کشور های اسلامی بتوانند پروتوکلی در رابطه با رعایت حقوق زائرین که در آن ابعادی چون رعایت احترام حجاج صرف نظر از اینکه دارای چه مذهبی از مذاهب اسلامی باشند.
اجرای عدالت قضایی مبتنی بر مبانی پذیرفته شده اسلامی و حقوق بشری وبرخورداری از آزادای های متعارف در انجام مناسک حج وپرداخت دیه وغرامت در صورت وقوع حادثه منتهی به مرگ یا ایراد صدمه به سران کشور عربستان بقبولانند این اقدام می تواند اقدامی ماندگار و با ضمانت اجرا باشد ودر آن صورت می توان گفت چنین حادثه هایی حداقل در سطح حادثه منا رخ نخواهد داد و یا اگر هم رخ دهد دارای مسئول و جواب گو مشخص خواهد بود .

کلید واژه ها منا - عربستان - مزدحم
دسته بندی حقوق بین الملل , حقوقی ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 1

سینا
|
9آبان ماه 1394
0
0
سلام جالب بود ممنون.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top