نیما خسروی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه در گفت و گو با وکیل ملت:

رای گیری الكترونیكی خطرات خودش را دارد

وکیل ملت: زهره محمدحسین پور: برگزاری انتخابات از مهمترین وظایف دولت های مردم سالار است. از سوی دیگر اما به درستی انجام دادن این وظیفه، برای هر دولتی می تواند یك چالش مهم نیز محسوب شود؛ در نگاه اول چنین به نظر می رسد كه برگزاری انتخابات و چیدن صندوق های رأی ، مشكلات و محدودیت های مورد بحث را به سادگی مرتفع می سازد و در عین حال سرعت انجام عملیات را نیز بهبود می بخشد. اما رأی گیری الكترونیكی نیز ملزومات امنیتی خاص خود را دارد كه بسیار متنوع و گاهی حتی متناقض هستند.

تاریخ انتشار: 10آبان1394|02:52

رای گیری الكترونیكی خطرات خودش را دارد
| کد خبر: 41536

نیما خسروی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه در خصوص رای گیری الکترونیکی به وکیل ملت می گوید که                                     انتخابات در واقع نشات گرفته از حق تعیین سرنوشت است که در اسناد بین المللی مثل ماده 21 منشور حقوق بشر و همچنین میثاق حقوق مدنی سیاسی به رسمیت شناخته شده است وتقریبا تمام کشورهایی که دارای ساختار دموکرات هستند سعی در نمود عینی حق انتخاب شهروندان در تعیین زمامداران کشور را دارند.
از این منظر انتخابات مهمترین مجرای عملی شدن دموکراسی و معیاری برای ارزیابی جایگاه و میزان نقش آفرینی مردم در نظام های سیاسی و به عبارت دیگر ابزاری برای سنجش میزان دخالت شهروندان در شکل گیری نهادهای سیاسی، تعیین متصدیان اعمال قدرت عمومی کشور است. رای گیری الکترونیک که یکی از روش های کاربردی برای انتخابات است به دلایل متعددی شکل گرفت که یکی از مهمترین دلایل آن بحران مشارکت سیاسی شهروندان و کاهش چشم گیر شرکت مردم در انتخابات از دهه 70 به بعد است
خسروی میزان مشارکت مردم در انتخابات رابطه مستقیمی با میزان مشروعیت حکومت و متصدیان انتخابی شهروندان می داند و می گوید که بطور مثال در اروپای غربی یا در قاره اروپا میزان مشارکت مردم در انتخابات از اواسط 80 میلادی کاهش قابل توجه ایی داشته است و میزان مشارکت شهروندان اروپایی در انتخاباب از 62 درصد در سال 1979 به 43 درصد در سال 2009 رسید و این آمار نشان دهنده میزان مشارکت شهروندان در انتخابات بعنوان رایج ترین شاخصه سنجش سلامت دموکراسی است.سه عامل اصلی به وجود آمدن این بحران را می توان، نمایندگان، احزاب سیاسی و جهانی شدن اقتصاد بازارها دانست.از بعد نمایندگان یعنی اینکه امروزه شهروندان تا حدی اعتماد خود را به نمایندگان انتخابی از دست داده اند و استدلالشان این است که نمایندگان قشری جدا از مردم عادی شده اند و تنها مطابق منافع شخصی خود عمل می کنند و انتخاب نکردن دوباره این نمایندگان پس از طی دوره خدمت شان تنها ضمانت اجرا برای شهروندان است.
احزاب اصلی ترین بازیگرانند
این وکیل دادگستری در ادامه می افزاید که  از طرفی دیگر در خصوص احزاب با توجه به اینکه احزاب سیاسی اصلی ترین بازیگران فرایند های سیاسی هستند و شاخه ایی از دموکراسی محسوب می شوند تا حدی که امروزه نمی توان دولت دموکراتی را بدون احزاب سیاسی تصور کرد و از این جهت عملکرد این احزاب می تواند بروی بحران مشارکت شهروندان در انتخابات تاثیر گذار بگذارد که شامل نارسایی در پاسخگویی مسئولیت و شفافیت به شهروندان است که در این خصوص می توان گفت احزاب کارایی خود را تا حدودی از دست داده اند و میدان را به رسانه ها واگذار کردند و طبیعی است که مشارکت شهروندان در فعالیت حزبی هنگامی که احزاب را به قدر کافی دموکراتیک ندوند کاهش پیدا می کند.
از جهتی دیگر جهانی شدن اقتصاد و بازارها و مطابق آن ایجاد عدم توازن فی مابین اقتصاد و دموکراسی منجر به تاثیرگذاری منتفذین اقتصادی در سرنوشت سیاسی کشور شده است. این 3 عامل منجر به از دست دادن انگیزه شهروندان در مشارکت در انتخابات شده است و نتیجه آن مشاهده کاهش میزان شرکت شهروندان در انتخابات است. دلیل دیگر آن را می توان معایب استفاده از رای گیری کاغذی دانست که در مقابل آن استفاده از رای گیری الکترونیک دارای مزایای از جمله کاهش هزینه های انتخاباتی،کاهش هزینه نظارت،سهولت شمارش آرا و امکان شرکت به افرادی که توانایی حرکتی یا محدودیت برای شرکت در انتخابات کاغذی را دارند می دهد. با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات و تاثیر آن بروی میزان مشارکت شهروندان دولت سعی بر استفاده درست و بهره وری از مزایای آن درمدیریت امور عمومی حکمرانی و ارائه خدمات به شهروندان کرده اند که بصورت کلی با عنوان دولت الکترونیک سخنان بسیاری در این زمینه گفته شده است و در ادامه با نیما خسروی به بررسی رابطه و نقش ارتباطات و اطلاعات در قلمرو انتخابات و تعیین مقامات عالی سیاسی می پردازیم.
بستر باید فراهم شود
انتخابات یک فرایند چند مرحله ایی است که شامل ثبت نام نامزها، تایید صلاحیتشان، ثبت نام رای دهندگان و تایید صلاحیت رای دهندگان،ثبت رای شمارش آرا، نظارت، اعتراض  و در آخر اعلام نتایج نهایی است و همچنین رای گیری الکترونیک به دو معنا تعریف می شود که در معنی اعم آن استفاده از ابزارها یا فناوری های الکترونیک در هر یک از مراحل انتخابات است اما وقتی صحبت از انتخابات الکترونیک به معنی اخص آن می شود صحبت از نحوه ثبت رای و تفاوتش با روش معمول است.
امروزه بسیاری از دولت ها از فناوری اطلاعات با هدف بهبود بخشیدن به میزان مشارکت شهروندان در انتخابات استفاده می کنند اما باید به خطرات معرفی فناوری های نامناسب بخصوص هنگامی که این فناوری ها پتانسیل به خطر انداختن شفافیت و تجاوز به حریم خصوصی و ثبات پایداری در فرایند انتخابات دارند، توجه کرد.
در واقع زمانی که صحبت از استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات می شود باید دقت زیادی به بستر ایجاد آن کرد و به زمینه های سیاسی اجتماعی فرهنگی کشور توجه بشود. یعنی متولیان انتخابات در کشورهای مختلف نباید این فعالیت ها را بر مبنای کارآمدی آنها در اجرای وظایف مربوط به فرایند اجرایی انتخابات مورد ارزیابی قرار بدهند بلکه اثراتی که این فناوری ها میتواند بر شهروندان بگذارد
بسیار قابل توجه است و باید با هنجارهای سیاسی اجتماعی و فرهنگی جامعه مطابقت داشته باشد چون اگر شهروندان در جریان انتخابات به متولیان انتخابات بی اعتماد باشند استفاده از فناوری می تواند این جریان را تشدید کند و منجر به اعتراضات گسترده ایی شود. بحث دیگر اینگونه انتخابات مبحث امنیت است که میتواند تاثیر بسیار مثبتی بر روی موفقیت استفاده از فناوری بخصوص در کشورهای در حال گذار داشته باشد و سسیتم امنیتی این فناوری باید به گونه ایی باشد که از بروز هرگونه اختلال جلوگیری کند و در صورت بروز مشکل راه حلی برای آن پیش بینی کرده باشد. از بعد حقوقی امنیت شرط لازم برگزاری انتخابات واعتبار نتایج آن است و در صورت نقض آن مشروعیت نمایندگان برآمده از چنین انتخاباتی محل تردید خواهد بود. مورد بعدی ساختارهای قانونی است به این معنی که قوانین حاکم بر انتخابات هر کشور در اتخاذ هرگونه فناوری در جریان انتخابات موثر است به بیان دیگر استفاده از فناوری های متعدد پیش از هرچیزی نیازمند قانون گذاری است. یعنی باید آیین و قوانین مربوط به اینگونه انتخابات در چارچوب قانون تصویب و لازم الااجرا بشود.
اصل هر رای دهنده یک رای باید تضمین شود
در رابطه با استانداردهای رای گیری الکترونیکی نیما خسروی می گوید: کمیته وزیران اتحادیه اروپا در سال 2004 توصیه نامه شماره 11 در رابطه با استانداردهای حقوقی،عملیاتی و فنی رای گیری الکترونیکی را تصویب کردند که به 4 اصل اشاره می کند که هر سیستم انتخاباتی باید آن را تضمین کند که این 4 اصل شامل حق رای همگانی،برابر، آزاد و مخفی است.
حق رای همگانی یعنی اینکه هر رای دهنده واجد شرایط باید بتواند در فرایند انتخابات شرکت نماید و هیچ کس نباید بطور مستقیم و غیر مستقیم استثنا شده و یا مورد تبعیض واقع شود بنابراین این اصل مستلزم قابلیت همگانی بودن این فناوری است و با توجه به شرط رای دادن بر اصل تابعیت است منظور از همگانی بودن تمامی افرادی که داخل یا خارج کشور هستند و ملیت آن کشور را دارند.
در خصوص رای همگانی دسترسی همگان یک پیش نیاز دموکراتیک است و با توجه به مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد مثل دسترسی نداشتن تمامی افراد جامعه به فناوری های الکترونیکی یا آشنا نبودن بعضی از قشرها مثل سالمندان با فناوری، رای گیری الکترونیک نباید تنها راه رای دادن باشد تا همگان بتوانند از حق رای دادن بهرمند شوند.
حق رای برابر مقرر می دارد نه تنها تمام شرکت کنندگان در انتخابات شامل نامزدها باید از شانس و حق رای برابر برخوردار باشند بلکه آرای شهروندان باید دارای اثری یکسان در شکل دهی به نتایج انتخابات باشد.
بر اساس این دیدگاه حقوقی هر سیستم رای گیری الکترونیکی باید همان امکاناتی را برای رای دهندگان سالخورده و کم سواد فراهم کند که برای رای دهندگان جوان و باسواد ایجاد می کند و هر دو این طبقات آگاهی دسترسی و توانایی لازم جهت اعمال موثر حق رایشان را با استفاده از این رای داشته باشند.به بیان دیگر باید تضمین کننده اصل هر رای دهنده یک رای باشد.
همچنین در زمانی که از دو روش رای گیری الکترونیک و رای گیری غیر الکترونیک به طور همزمان استفاده می شود آرا حاصل از این دو روش باید تحت یک شرایط اطمینان بخش و موثقی تجمیع شود تا نتیجه صحیحی بدست بیاید. اصل حق رای آزاد به معنای عدم وجود خشونت، اجبار،فشار و مداخله غیر مجاز در تمامی فرایند انتخابات است.
یعنی انجام هرگونه اقدامات غیر قانونی که منجر به تغییر نتایج انتخابات شود صرف نظر از اینکه از سوی دولت باشد یا سازمان های مختلف.بحث دیگر در حق رای آزاد حق داشتن رای باطل است که این تضمین کننده حق رای آزاد است.بحث آگاهی و تغییر نظر شهروندان در رابطه با انتخابشان نیز مربوط به رای آزاد است و همچنین نبود هیچ گونه تبلیغاتی جهت جلب و تغییر انتخاب شهروندان در سایت رسمی انتخابات از زمینه های انتخاب آزاد است. حق رای مخفی با انتخاب آزاد عجین شده است و سیستم فناوری باید به گونه ایی باشد که مانع از اختلال در مخفی بودن آرا باشد.
نیما خسروی در پایان می گوید که بحث مخفی بودن آرا از دو جهت مورد اهمیت است. از یک طرف ممکن نقض این اصل موجب اجبار و تهدید رای دهندگان بشود که بخاطر رای دادن به نمایندگان مخالف یا حزب در اقلیت مورد تهدید از سمت حزب های دیگر قرار بگیرند و بحث دیگر خرید فروش آرا است در واقع اگر سیستم های استفاده از فناوری به گونه ایی نباشد که نتواند سیستم انتخابات بحث خرید و فروش را غیر ممکن بکند این می تواند صحت خود انتخابات را زیر سوال ببرد.

 

دسته بندی حقوق سیاسی , حقوقی ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top