حسن فد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ايي، مد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ير آموزش كرسي حقوق بشر د‌‌‌‌‌

نفقه و ارث در ازدواج موقت وجود ندارد

وکیل ملت: ازدواج موقت در اسلام یک ازدواج شرعی است و مثل ازدواج دائم، دارای خطبه عقد، مهریه و عده طلاق است. در اين ازدواج عقد برای مدت معین و محدودی با مهریه‌ای معلوم، بین زن و مرد بسته می‌شود و با پایان آن رابطه زوجیت خودبه‌خود منقضی می‌شود.

تاریخ انتشار: 12آبان1394|03:01

نفقه و ارث در ازدواج موقت وجود ندارد
| کد خبر: 43295

با توجه به اينكه ازدواج موقت از ابتداي اسلام تا کنون هميشه از مسائل شبهه‌برانگيز و مبهم بوده‌ اما امروزه شاهد افزايش اين نوع ازدواج هستيم. در قوانين و مقررات ما به اين موضوع پرداخته شده و مواد خاصي را براي آن در نظر گرفته شده است اما با اين وجود اختلاف نظر براي اين ازدواج وجود دارد. در رابطه با اين موضوع سوالاتي مطرح مي‌شود كه در قوانين ما ازدواج موقت چگونه تعريف شده؟ اين ازدواج چه اثرات مثبت و منفي دارد؟ تفاوت ازدواج سفيد و ازدواج موقت چيست؟ كه در اين زمينه د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كتر حسن فد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ايي، مد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ير آموزش كرسي حقوق بشر د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ر گفت وگو با «وكيل ملت» گفت: با توجه به اينكه حقوق مدني و حقوق ايران ملهم و مقتبس از فقه اماميه و فقه اماميه هم برگرفته از آيات و روايات ما است در خصوص ازدواج موقت مي‌توان به آيه 24 سوره نسا اشاره كرد كه در اين آيه آمده است « و زنان شوهردار [نيز بر شما حرام شده است] به استثناى زنانى كه مالك آنان شده‏ايد [اين] فريضه الهى است كه بر شما مقرر شده است و غير از اين [زنان نامبرده] براى شما حلال است كه [زنان ديگر را] به وسيله اموال خود طلب كنيد در صورتى كه پاكدامن باشيد و زناكار نباشيد و زنانى را كه متعه كرده‏ ايد مهرشان را به عنوان فريضه‏اى به آنان بدهيد و بر شما گناهى نيست كه پس از مقرر با يكديگر توافق كنيد مسلما خداوند داناى حكيم است». از نظر فقهاي اماميه مبناي ازدواج موقت يا نكاح منقطع در آيه 24 سوره نسا آمده است كه بسياري از مفسرين بر اين عقيده اند كه مهر و كابين زنان كه از آنان بهره مند مي‌شويد را به آنان بپردازيد  كه اين موضع در ارتباط با ازدواج موقت است. هرچند كه فقهاي اهل سنت مخالف اين مسئله هستند و عنوان مي‌كنند اين آيه براي ازدواج دائم است.مشهور فقهاي امامييه  قائل بر اين هستند كه هيچ خلافي در شريعت ازدواج موقت وجود ندارد.

عدم ذكر مدت و مهريه، باعث باطل شدن ازدواج موقت مي‌شود

وي اد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌امه د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: از منظر حقوق و قانون ايران ازدواج موقت در قانون مدني و قانون حمايت خانواده مصوب سال 91 در چند ماده به آن اشاره شده است. در قانون مدني مواد 1075 تا1077 به نوعي به ازدواج موقت اشاره كرده است كه در ماده ۱۰۷۵ عنوان شده « نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد.» همچنين ماده ۱۰۷۶ «مدت نکاح منقطع باید کاملا معین شود.» و  ماده ۱۰۷۷« در نکاح منقطع احکام راجع به وراثت زن و به مهر او همان است که در باب ارث و در فصل آتی مقرر شده است.»  در واقع مي‌توان گفت دو فرق اساسي كه بين نكاح دائم و موقت وجود دارد كه در نكاح موقت هم مدت بايد معين شود هم مهريه و در صورت عدم ذكر دو مورد،  نكاح باطل است كه در ماده 1095 اينگونه آمده است « در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است.»

مهريه عامل  لطمه به ازدواج

فد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ايي تصريح كرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: نكته مهم اين است كه مهريه در ازدواج دائم از چنين جايگاهي برخوردار نيست. ما شاهد اين هستيم كه بسياري از خانواده ها بر سر مقدار مهريه كه از  حواشي نكاح است بحث مي‌كنند و گاهي منجر مي‌شود تا ازدواج صورت نگيرد. بايد به اين نكته اشاره كرد كه مهر حواشي و فرع بر اصل نكاح است. مطابق قانون مدني ماده 1087 ازدواج دائم مي‌تواند منعقد شود و حرفي از مهريه زده نشود. مهريه كه جايگاه اصلي در ازدواج دائم ندارد اما متاسفانه شاهد اين هستيم كه مهريه‌هاي سنگيني كه تعيين مي‌شود  لطمه به اصل نكاح مي‌زند.

ثبت ازدواج موقت الزامي ندارد

اين وكيل د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گستري عنوان كرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: تفاوت ديگر ازدواج موقت با دائم اين است كه عدم ثبت نكاح دائم، جرم محسوب مي‌شود. كه در قانون حمايت خانواده جديد ماده 49 به آن اشاره كرده است ولي در ازدواج موقت، ثبت آن الزامي نيست. با توجه به اينكه در قانون جديد به ازدواج موقت اعتبار بخشيده شده و جايگاه خاصي دارد با اين وجود ثبت آن الزامي نيست اما مطابق ماده 21 قانون حمايت خانواده ازدواج موقت بايد در سه مورد ثبت شود كه در اين ماده آمده است كه « نظام حقوقي جمهوري اسلامي ايران در جهت محوريت و استواري روابط خانوادگي، نكاح دائم را كه مبناي تشكيل خانواده است مورد حمايت قرار مي دهد. نكاح موقت نيز تابع موازين شرعي و مقررات قانون مدني است و ثبت آن در موارد زير الزامي است: ۱ـ باردارشدن زوجه ۲ـ توافق طرفين ۳ـ شرط ضمن عقد .»

وي خاطر نشان كرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: ضمانت اجراي آن مربوط به ماده 49 قانون حمايت خانواده است كه بيان شده « چنانچه مردي بدون ثبت در دفاتر رسمي به ازدواج دائم، طلاق يا فسخ نكاح اقدام يا پس از رجوع تا يك ماه از ثبت آن خودداري يا در مواردي كه ثبت نكاح موقت الزامي است از ثبت آن امتناع كند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزاي نقدي درجه پنج و يا حبس تعزيري درجه هفت محكوم مي شود. اين مجازات در مورد مردي كه از ثبت انفساخ نكاح و اعلام بطلان نكاح يا طلاق استنكاف كند نيز مقرر است.»

ازدواج موقت مقبوليت شرعي دارد

فدايي تصريح كرد: در مورد اينكه ازدواج موقت مثبت است يا منفي بايد گفت بعضي موارد است كه مقبوليت شرعي دارد . به طور مثال ازدواج موقت با توجه به آنچه ذكر شد داراي مقبوليت شرعي است يعني در قرآن و فقه ما، مهر تاييد بر آن زده شده است . قطعا احكام شرعي ما داراي حكمت ها و فلسفه‌هايي است كه منجر به تاييد يك حكم مي‌شود و مصلحت هايي براي آن در نظر گرفته شده است. اما جامعه ما و ظرفيت هاي فعلي، عدم توجه دقيق به مفاد و اصول ازدواج موقت، عدم رعايت چارچوب هاي ازدواج موقت و دلايل ديگر شايد هنوز مقبوليت عرفي براي ازدواج موقت ايجاد نكرده است.

ازدواج سفيد شرعي و قانوني نيست

وي افزود: در رابطه  ازدواج سفيد كه به ازدواجي گفته مي‌شود كه دو نفر زير يك سقف هستند بدون اينكه چارچوب مقررات قانوني را رعايت كنند بايد گفت  اگر اين دو نفر در چارچوب ازدواج موقت زندگي كنند بسيار موفق تر خواهند بود چه از اصول بهداشتي يا تكليف فرزندان آنها يا وضعيت خود آنها كه نمي‌توانند با فرد ديگر ارتباط داشته باشند كه در ازدواج سفيد خانم ها بيشتر مورد آسيب قرار مي‌گيرند .چون ازدواج سفيد چارچوبي ندارد ولي قانون از ازدواج موقت حمايت مي‌كند و  ضمانت اجرا  هم دارد.  اگر خانمي دچار مشكل شود مي‌تواند به مرجعي پناه ببرد. پس بايد گفت ازدواج موقت بهتر از ازدواج سفيد است. چون خانم ها مي‌توانند توسط ازدواج موقت به حق خود دست ياببند.

نفقه و ارث در ازدواج موقت وجود ندارد

فداي در پايان خاطر نشان كرد: در مورد نفقه، ارث و مستمري در ازدواج موقت بايد گفت كه در اين ازدواج نفقه وجود ندارد مگر طرفين با هم شرط كنند كه در ماده 1113 قانون مدني و در ماده 53 قانون حمايت از خانواده به آن اشاره شده است. و در مورد ارث هم بايد گفت كه در اين ازدواج ارث وجود ندارد و مختص ازدواج دائم است كه در 940قانون مدني به آن اشاره شده است كه « زوجین که زوجیت آن‌ها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می‌برند.» . و بحث مستمري در ماده 48 قانون حمايت خانواده در خصوص ازدواج دائم است و براي ازدواج دائم مطلبي بيان نشده است. به طور كلي ازدواج موقت مستلزم يك يستر سازي فرهنگي و ظرفيت هاي اجتماعي است . اين مقوله بايد در جامعه بحث و واكاوي شود  با توجه به اينكه مقبوليت شرعي آن را همه قبول دارند  بايد مقبوليت عرفي اين ازدواج در جامعه جابيافتد كه انشاا.. شاهد آن ثمرات مثبتي كه مبناي تاسيس اين نهاد شده، باشيم.

کلید واژه ها ازدواج - سفید - موقت - ارث
دسته بندی حقوقی , حقوق جزا ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top