موشکافی ارث در گفت و گو با دکتر عباس میرشکاری وکیل و استادیار دانشگاه

عدالت در فرایند تصفیه

وکیل ملت: زهره محمد حسین پور/نهاد ارث به منظور حفظ دارایی خانواده پیش بینی شده است. بدین گونه که پس از فوت متوفی، دارایی وی به وارثان که جانشین مورث هستند منتقل می شود. لکن، از آنجا که دارایی اشخاص (ترکه) خالص و پالایش شده نیست، انجام تصفیه پیش از انتقال ضروری است. بر اساس قانون امور حسبی، منظور از تصفیه ترکه، تعیین دیون و حقوق متوفی و پرداخت آنها و نیز اخراج مورد وصیت از ترکه است. بدین منظور، پس از فوت متوفی ترکه به مدیر تصفیه تسلیم می شود و پس از ادای دیون اگر باقی مانده ای باشد به ورثه تسلیم می گردد. دکتر عباس میرشکاری وکیل دادگستری و استادیار گروه حقوق دانشگاه علم و فرهنگ در گفت و گو با وکیل ملت به پرسش های ما پاسخ داده است که حاصل آن از نظر می گذرد:

تاریخ انتشار: 26آبان1394|03:02

عدالت در فرایند تصفیه
| کد خبر: 52267

انجام تصفیه‌ی ترکه چه ضرورتی دارد؟

معمولاً، دارايي اشخاص، خالص و پالایش شده نيست؛ بلكه ترکیبی از اجزاي مثبت (اموال و مطالبات) و منفي (ديون و تعهدات) است. با مرگ لازم است که این ترکیب ناخالص، خالص شود تا جدا از آنکه ورثه به سهم خویش از ماترک برسند، حقوق طلبکاران نیز حفظ شود. تصفیه، به عنوان فرايند پرداخت بدهي‌ها، ابزاری برای پاک‌سازی این ترکیب ناخالص است. در اثر این فرایند، بدهی‌های متوفی پرداخت شده، موصی‌به از ماترک به موصی‌له رسیده و سرانجام، باقی مانده‌ی ترکه به ورثه می‌رسد.

درخواست کنندگان تصفیه ترکه چه کسانی هستند؟

 بر اساس ماده 261 قانون امور حسبی، وصی و هر یک از ورثه، به تنهایی می‌توانند از دادگاه درخواست تصفیه ترکه را داشته باشند.

آیا طلبکاران نیز علی رغم سکوت قانون قادر به درخواست تصفیه هستند؟

درست می‌گویید! در قانون امور حسبی، صریحاً به امکان درخواست تصفیه توسط طلبکاران اشاره‌ای نشده است، اما حقیقت این است که طلبکاران نفعی اصلی و اساسی در تصفیه ماترک دارند، چه تا تصفیه رخ ندهد، آنها به مطالباتشان نخواهند رسید. برای همین، اختیار اقامه دعوا را باید داشته باشند. (ماده دو قانون آیین دادرسی مدنی) از ملاک ماده 167 قانون امور حسبی نیز می‌توان برای اثبات این نکته بهره برد.

کسی که وصیت به نفع او شده است (موصی له) چه طور؟

با توجه به ماده 261 قانون امور حسبی پاسخ به این پرسش نیز دشوار است چه در این ماده به امکان درخواست تصفیه توسط موصی‌له اشاره‌ای نشده است اما حقیقت این است که با فرایند تصفیه، مورد وصیت از ماترک خارج می‌شود (ماده 260 همان قانون) برای همین، موصی‌به با فرایند تصفیه به موصی‌له می‌رسد، در نتیجه ذی‌نفع شمرده شده و محق به دادخواهی برای آغاز فرایند تصفیه می‌باشد.

راهبری فرایند تصفیه بر عهده ی کیست؟

براساس مواد 262 و 264 قانون امور حسبی، در صورتی که توسط متوفی وصی تعیین شده باشد، وصی به سمت مدیریت تصفیه انتخاب خواهد شد. در غیر این صورت، ورثه به عنوان مدیر تصفیه اقدام به پالایش دارایی می‌کنند.

با توجه به لزوم بی طرفی مدیر تصفیه، انتصاب ورثه به عنوان مدیر اجرایی چگونه قابل توجیه است؟

یکی از ابزارهای تحقق عدالت در فرایند تصفیه این است که شخص بی‌طرفی مدیریت تصفیه ترکه را بر عهده بگیرد؛ چه اگر مدیر تصفیه خود در فرایند تصفیه ذی‌نفع باشد، به عادلانه بودن تصمیمش همواره تردید است. لزوم بی‌طرف بودن مدیر تصفیه در حوزه ورشکستگی نیز پذیرفته شده است، این نکته تا اندازه‌ای است که نه تنها طلبکاران تاجر ورشکسته، بلکه خویشاوندان طلبکاران نیز نمی‌توانند به این سمت گزینش شوند. (ماده یک آیین‌نامه موادی از قانون تجارت در خصوص تصفیه امور ورشکستگان مصوب 16/3/1311 وزارت عدلیه)

اما در حوزه تصفیه ماترک در این سخن کمی تردید است؛ چه تصفیه ترکه به ورثه سپرده شده، در حالی که آنها ذی‌نفع محسوب می‌شوند با این حال، سازوکارهایی برای پاسداشت بی‌طرفی در قانون امور حسبی پیش بینی شده است، چنانکه ورثه به استناد ماده 263 ق.ا.ح. باید «تحت نظر دادرس، ‌امور تصفيه را انجام ... ‌دهند»؛ همچنین، هر شخص می‌تواند نسبت به اقدامات ورثه به عنوان مدیر تصفیه به دادگاه شکایت برد؛ دادگاه نیز جدا از آنکه می‌تواند دستور لازم را به آنها بدهد، اختیار تغییر آنها و انتصاب اشخاص دیگر به سمت مدیریت تصفیه را دارد. (ماده 265 ق.ا.ح.)

فرایند تصفیه چه زمانی خاتمه می یابد؟

فرایند تصفیه با تقسیم دارایی سرانجام می‌گیرد؛ چنانکه پس از آن، هر یک از ورثه مالک مستقل سهم خود خواهد شد. ماده 325 قانون امور حسبی نیز، همین نکته را می‌رساند.

آیا بدین منظور مهلتی در قانون پیش بینی شده است؟

شوربختانه، چنین مهلتی در قانون پیش‌بینی نشده است، این موضوع، دست مدیر تصفیه را باز گذاشته و در نتیجه، به زیان طلبکاران و موصی‌له تمام خواهد شد اما به نظر می‌‌رسد تاخیر بیش از اندازه مدیر تصفیه در پالایش ماترک، تقصیر شمرده شده و منجر به مسوولیت مدنی آنها خواهد شد.

هرگاه پس از ختم تصفیه، دین و یا اموال جدیدی کشف شود تکلیف چیست؟

اگر دین تازه‌ای پس از تقسیم کشف شود، به استناد ماده 606 قانون مدنی، طلبکار می‌تواند به هر یک از وراث به نسبت سهم او رجوع کند و البته اگر برخی از ورثه ناتوان از پرداخت سهم خویش باشند، طلبکار می‌تواند به وراث دیگر رجوع کند اما اگر مال جدیدی کشف شود، فرایند تصفیه می‌باید نسبت به مالِ یافت شده از نو آغاز شود.

در آخر اگر در این خصوص صحبتی دارید بفرمایید.

در نظام حقوقی ما، در سه فرض فرایند تصفیه اتفاق می‌افتد: یکی مرگ، دیگری ورشکستگی و در نهایت، انحلال شرکت‌ها. این هر سه، از قواعد عمومی یکسانی پیروی می‌کنند، برای همین، به نظر می‌رسد می‌توان از قواعد هر یک برای تکمیل دیگری بهره برد. همچنین، به نظر می‌رسد پیش‌بینی یک نظام حقوقی واحد توسط قانون‌گذار برای هر سه منطقی و پذیرفتنی باشد.

 

دسته بندی حقوق اجتماعی , حقوقی ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top