علی نقی‌زاد‌‌ه کوچصفهانی، در گفت و گو با وكيل ملت بررسي كرد

قوانين رحم اجاره اي در ايران

سید عرفان جهان تاب

وکیل ملت: متاسفانه برخي افراد هستند كه هیچ وقت نمی‌توانند حس مادر بودن را تجربه كنند. در مواردی که خانم فاقد رحم است یا توانایی نگهداری جنین در رحم را ندارد، كه امروزه با پیشرفت‌های چشمگیر علمی كمترخانواده‌ای وجود دارد که به دلیل ناتوانی‌های جنسی از وجود فرزند محروم بماند

تاریخ انتشار: 18فروردين1394|02:53

قوانين رحم اجاره اي در ايران
| کد خبر: 55170

 امروزه رحم اجاره‌ای  به یاری زوج‌هایی آمده که به هر دلیل به طور طبیعی قادر به بچه دار شدن نیستند، به طور كلي در اين روش جنین لقاح یافته در آزمایشگاه به رحم دیگری منتقل می‌شود تا مراحل رشد تا تولد را آنجا طی کند. رحم اجاره‌ای پدیده‌ای است که هر چقدر هم شرعی و قانونی و انسانی باشد باز هم برای برخی‌ در جامعه سخت جا افتاده است. اینکه بخواهی برای این و آن توضیح بدهی که فرزندت از نطفه خودت است ولي متاسفانه ديد آنها اين است كه می‌گویند هر که بچه را به دنيا آورد مادرش محسوب می‌شود! از همین رو می توان گفت رحم اجاره‌اي علاوه بر جنبه علمی و پزشکی جنبه اجتماعی و حقوقي هم دارد. آيا در رابطه با رحم اجاره‌اي قانوني تصويب شده است؟ مشكلات حقوقي اين مسئله چيست؟ ارث و نقه طفل به دنيا آمده در قوانين چطور بررسي مي‌شود؟

علی نقی‌زاد‌‌ه کوچصفهانی، وكيل د‌‌اد‌‌گستري نيز  در رابطه با رحم اجاره‌اي  به«وكيل ملت» گفت:  نازایی مساله شایع و نگران کننده‌ای برای زوجین محسوب مي‌شود و بخش قابل ملاحظه‌ای از جدایی زوج‌های جوان را نازایی و مشکلات و تبعات ناشی از آن تشکیل می‌دهد و نداشتن فرزند است. بالا رفتن سن ازدواج، مواجهه با سموم محیطی، تغییر روش‌های تغذیه و بسیاری دیگر از علل افزایش شیوع ناباروری است. در پی روند رو به رشد این پدیده استفاده از شیوه هایی برای مبارزه و درمان ناباروری رایج شده است که پزشکان از آن برای کمک به افراد استفاده می کنند . یکی از مرسوم ترن این روش ها اهدای جنین و رحم اجاره ای است .

اطلاق کلمه اهدا ، صرفا یک جنبه روان‌شناسانه دارد

وي ادامه داد: از نقطه نظر ماهیت حقوقی اهدا جنین دیدگاه‌های متفاوت وجود دارد. اجاره بیع ، هبه ، اذن و وکالت ماهیتی است که بسیاری از فقها و حقوقدانان برای فرآیند اهدای جنین منظور مي‌كنند که البته هر یک از آنها مستلزم تحلیل و فروض مختلفی است و از قوت و ضعف قابل ملاحظه‌ای برخوردار است و طبیعتا ازحوصله بحث خارج است. برخی معتقدند اطلاق کلمه اهدا بر اعطای اعضا یا فرآورده های انسان، صرفا یک جنبه روان‌شناسانه و جامعه شناسانه دارد و تغییری در ماهیت آن ایجاد نمی‌کنند. درست مثل اهدا خون یا اهدا اعضا برای نجات جان دیگری بنابراین نیازی نیست هر عملی را تحت عناوین خاص عقود معین و معمور گنجانده به‌نظر می‌رسد بنابر آنچه که در مفاد قانون نحوه‌اهدای‌جنین و آئيين‌نامه اجرایی آن تعیین شده است با در نظرگرفتن مراکز مجاز تخصصی درمان ناباروری به عنوان واسط جهت بارور كردن نطفه اهدا کننده و انتقال آن به رحم انتقال گیرنده این روند به عنوان عقدی غیر معین و در قالب قرارداد موضوع ماده 10 قانون مدنی ماهیت پذیر خواهد بود .

وظایف و تکالیف زوجین اهداء گیرنده جنین مانند وظايف پدر و مادر اصلي است

اين حقوقد‌‌ان عنوان كرد: یکی از مهمترین آثار قابل ملاحظه و بررسی در این زمینه وضعیت حقوقی کودک متولد شده از این فرآیند نوین پزشکی وضعیت توارث، نفقه و به‌طور کلی شخصیت و اهلیت کودک حاصل از تلقیح مصنوعی از جهات بسیاری قابل تدقیق است. برابر ماده 3 قانون نحوه اهدای جنین آمده است كه : «وظایف و تکالیف زوجین اهداء گیرنده جنین و طفل متولد شده ازلحاظ‌نگهداری و تربیت و نفقه و احترام نظیر وظایف و تکالیف اولاد و پدر و مادر است.» اجاره رحم یا مادر جانشین یکی از اقسام روش‌های مورد استفاده در درمان نازایی است در این روش جنین حاصل از سلول‌های جنسی زوجین در رحم زن ثالثی پرورش یافته و پس از وضع حمل به زوجین برگردانده می شود.

 

اجاره رحم در بسیاری اوقات ذیل مبحث اهدای جنین مورد بررسی قرار می‌گیرد

نقي زاد‌‌ه تصريح كرد‌‌: اهدای جنین نیز روشی دیگر برای درمان ناباروری زوجین محسوب مي‌شود. در مطالعات فقهی و حقوقی صورت گرفته در این زمینه اجاره رحم نیز در بسیاری اوقات ذیل مبحث اهدای جنین مورد بررسی قرار می‌گیرد علت این است در اجاره رحم نیز جنین اهدا می‌شود با این تفاوت که در رحم اجاره‌ای میزبان جنین‌، رحم زن ثالث است که تمام فرآیند رشد، حمل و ولادت جنین در رحم او صورت گرفته و پس از تولد به صاحب اصلی وی بازگردانده می شود اما در شیوه اهدای جنین بنا بر تعریف مندرج در بند پ ماده 1 آئین نامه قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور عبارت است از : واگذاری داوطلبانه و رایگان یک یا چند جنین از زوجهای واجد شرایط مقرر در قانون به مراکز مجاز تخصصی درمان ناباروری برای انتقال به زوجهای متقاضی .

تصويب آئين نامه اجرايي تلاش براي هدفمند سازي قانون اهداي جنين

اين وكيل د‌‌اد‌‌گستري خاطر نشان كرد‌‌: به عبارت دیگر در این روش پس از تلقیح جنین خارج از رحم آن‌را به رحم میزبان انتقال می‌دهند. مجلس شورای اسلامی با تدوین قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب 29/4/82 در 5 ماده و در ادامه با تصویب آئین نامه اجرایی آن تلاش كرد تا راهکار مناسب و ضابطه‌مندی را تبیین و تا حدودی ساختار حقوقی و آثار ناشی از آن را هدفمند سازد .

مادر رحم جایگزین صرفا مادر رضاعی طفل تلقی می شود

وي افزود: در فرآیند رحم جاگزین که مادر بنا به دلایل مختلف، قدرت حمل، نگهداری و یا تولد جنین را ندارد زنان داوطلب ارائه رحم که لیست و مشخصات آنها در پژوهشگاه رویان نگهداری می‌شود، در صورت نیاز زوجین به آنها کمک خواهند کرد و مطابق آنچه که در این پژوهشگاه متداول است مطابق عرف مقبول اجرتی به آنان تعلق خواهندگرفت گرفت. از آنجايي که مادر رحم جایگزین صرفا مادر رضاعی طفل تلقی می شود، لذا طفل متولد شده نسبت به پدر و مادر واقعی و صاحب نسب از حقوق و تکالیف شرعی و قانونی برخوردار است . حقوقی از قبیل نگهداری ، تربیت ، درمان و بطور کلی هر آنچه که قانوگذار در ماده 1168 قانون مدنی جزء حقوق و تکلیف ابوین در قبال طفل می داند.

طفل حاصل از تلقیح مصنوعی صاحب حقوق ناشی از توارث خواهد بود

اين حقوقدان عنوان كرد: اما در خصوص مسئله توارث موضوع اندکی پیچیده تر خواهد شده صرف‌نظر از خلا قانون موجود در این زمینه نظرات و فناوری متفاوت مراجع تقلید در باب سبب حاصل از تلقیح مصنوعی به صاحب رحم یا صاحب جنین مبحث توارث کودک را تا حدودی دچار چالش كرده است. در خصوص ارث و رابطه توارث میان والدین و فرزند می‌توان به دو ماده 861و862 قانون مدنی اشاره كرد. و از آنجايي‌که توارث از آثار نسب قانونی است لذا نمی‌توان آن را در نسب نامشروع مجری دانست. بنابرین قدر متیقن طفل حاصل از تلقیح مصنوعی مشروع و قانونی تلقی شده و صاحب حقوق ناشی از توارث خواهد بود .

وي تصريح كرد: برابر ماده 884 قانون مدنی اگر حرمت رابطه‌ای که طفل ثمره آن است نسبت به یکی از ابوین ثابت و نسبت به دیگری به واسطه اکراه یا شبهه زنا نباشد . طفل فقط از این طرف و اقوام او ارث می برد و بالعکس بنابراین با در نظر گرفتن حرمت شرعی و قانونی فرزند متولد شده از رحم جایگزین و یا جنین اهدایی قطع به یقین تحت حمایت و سیطره قانون مدنی در مبحث ارث قرار خواهد گرفت. لیکن همانطور که پیش‌تر گفته شد به‌واسطه بروز و ظهور نظرات و دیدگاه‌های فقهی و حقوقی متفاوت در خصوص تعلق نسب به صاحب رحم یا صاحب نطفه به‌ویژه از نقطه نظر تاریخ پیدایش و تشکیل نسب موضوع بحث برانگیز است .

نقي‌زاده در پايان خاطر نشان كرد: بنابراین بهتر است در این خصوص تمهیدات مناسبی اندیشیده شود تا نسبت به تامین آتیه مالی فرزندان متولد از طریق انتقال جنین اقداماتی موثر صورت گیرد. بحث ارث بردن ضمان جریره که طبق نظر مشهود پذیرفته شده و گواهی بر پویایی فقه است شاهدی بر این مدعاست همچنین مطابق نظرات علمای حقوق در این راستا و در جهت حمایت از فرزندان حاصل ازتلقیح مصنوعی به راهکارهایی چون وصیت به نفع جنین یا استفاده از راه حل های صنعت  بیمه و یا سایر راه حل های قراردادی اشاره كرده که بهتر است در مسیر قانونگذاری به آن اندیشیده و پرداخته شود . 

کلید واژه ها قوانين - رحم اجاره اي
دسته بندی گفتگو , حقوقی , حقوق جزا ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 1

دریا
|
1آذر ماه 1394
0
0
این کار ازنظر اخلاقی هم قبیح است در کشورهایی که حق طلاق ویا ازدواج مجدد وجود ندارد این کار شاید عقلی باشد اما در فرهنگ و تمدن و شریعت ما قبیح است خانمی که باردار نمیشود باید خانم دیگری برده بچه زای او بشود؟ زنانی که حاضر به این کارهستند از فقر اینکار را می کنن انگار دارن بچه اش را می فروشند.قانون مملکت ما دست مردان است اونها که نمی دانند حرکت جنین در رحم و تولد و شیری که در پستان مادر بعداز حمل بوجود میاید چه حسی هست!

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top