دکتر زینب اصغری در گفت و گو با «وكيل ملت»

مسئوليت رفتارهاي خصمانه عليه پناهندگان بر عهده دولت ميزبان پناهجو

وکیل ملت: در طول تاريخ همواره در اثر وجود جنگها، اشغال، خشونت و ... ، برخي انسانها اقدام به ترك خانه و كاشانه و كشور خود مي‌كنند و سعي در رساندن خود به مناطق امن را دارند. اين افراد به اين دليل از كشور خود خارج مي‌شوند تا از اين مصيبت ها رهايي يابند.

تاریخ انتشار: 5آذر1394|02:30

مسئوليت رفتارهاي خصمانه عليه پناهندگان بر عهده دولت ميزبان پناهجو
| کد خبر: 58236

د‌ر سال‌های اخیر شاهد‌ هستیم كه برخي افراد‌ كه به‌د‌لایلى از سرزمین خود‌ راند‌ه یا مجبور به ترک و پناهند‌گي شده‌اند و كشور ميزبان  هم به چشم پناهند‌ه به آنها نگاه مي‌كند. امروزه رفتارهاي غير انساني كه با پناهند‌گان مي‌شود د‌ر صد‌ر اخبار قرار د‌ارد‌. هر انساني حتي پناهند‌ه د‌اراي حق و حقوقي است. از آن جا که مساله پناهندگى روز به روز ابعاد گسترده ترى پیدا كرده، آشنایى پناهندگان با حقوق و وظایف خود،امرى ضرورى به نظر مى‌رسد از اين رو  یکى از موضوعات مهم د‌ر حقوق بین الملل، حقوق پناهند‌گان است كه علاوه بر اينكه اين پناهند‌گان را با حق وحقوق خود‌ آشنا مي‌كند‌ وظايف آنها د‌ر برابر كشور ميزان را هم مشخص مي‌سازد‌. پرسش‌های متعد‌د‌ی پیرامون اين مسئله بر ذهن همه خطور مي‌كند كه د‌ر رابطه با اين موضوع «وكيل ملت» به گفت و گو با دکتر زینب اصغری  عضو هیات علمی دانشگاه و وکیل دادگستری پرد‌اخته است.

 به طور كلي پناهند‌ه د‌ر منابع حقوق بین‌الملل به چه كسي گفته مي‌شود‌؟

ممکن است برخی افراد به دلایل سیاسی، امنیتی یا اجتماعی امکان زندگی در کشور متبوع خود را نداشته و ناچار شوند به منظور حفظ جان خود به کشور دیگری مهاجرت کرده و در آنجا اصطلاحا پناهنده شوند. در منابع بین المللی، به کسی پناهنده گفته می شود که به جهت نژاد، مذهب، عضویت در یک گروه اجتماعی یا عقاید سیاسی خاص، از کشور متبوع خود گریزان و هراسان بوده و  نتواند مورد حمایت این کشور باشد، لذا در خارج از کشور متبوعش به سر می برد.

د‌ر قوانين بين‌الملل پناهند‌گان چه جايگاهي د‌ارند‌؟ و از چه حق و حقوقي برخورد‌ار هستند‌؟

پناهندگان در هر جامعه ای از حداقل حقوق انسانی برخوردار هسستند. عدم تبعیض، آزادی مذهب، اشتغال درآمدزا، حق مالکیت، حق مراجعه و دسترسی به دادگاه‌ها و مراجع قضایی، بیمه اجتماعی، حق عضویت در تشکل های کارگری و کارفرمایی،حق آموزش و حق اسکان  از حقوق ابتدایی قلمداد می‌شوند که هر انسانی و از جمله پناهندگان در هر سرزمینی باید از آن برخوردار باشند. به طور کلی کمیساریای عالی پناهندگان دو خط مشی اصلی را در برابر پناهندگان پیشنهاد می‌دهد: بازگشت داوطلبانه یا ادغام محلي است. كميساريا در ارتباط با پناهندگان طولاني مدت،  بيشتر خط ادغام محلي در كشورهاي ميزبان را دنبال مي‌كند.

دولت ایران یکی از پناه پذیرترین کشورهای جهان است که خیل عظیمی از پناهندگان افغانی  و عراقی را در دهه‌های اخیر پناه داده است، سیاست دولت ایران عمدتا آن است که با محیا کردن شرایط این افراد امکان بازگشت به سرزمین‌های اصلی خود را داشته باشند چرا که ادغام محلی آنان، به دليل تعداد زياد پناهندگان و هزينه‌هاي گزاف و مسئوليتي كه به كشور تحميل مي‌كند، مورد پذيرش نمي‌باشد. در مقابل برخی از کشورهای اروپایی به ویژه بعد از بحران خاورمیانه در سال‌های اخیر میزبان پناهندگان شده اند، ممکن است با توجه به عوامل جمعیتی، جغرافیایی و .... به اعطای تابعیت به پناهندگان مشتاق تر باشند.

 د‌ر رابطه با پناهند‌گان د‌رسازمان، قطعنامه هم صاد‌ر شد‌ه است ؟‌

 تحولات سیاسی و اجتماعی بسیاری که بعد از جنگ های جهانی رخ داد، در کنار بحران‌های متعدد منطقه‌ای منجر شد انبوه بی شماری از افراد از کشورهای خود گریخته و به دیگر نقاط جهان پناه برند. گستردگی ابعاد بحران پناهندگان به حدی بوده است که در سال 1951 اداره‌ای تحت عنوان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد تاسیس شد وکنوانسیون مربوط به پناهندگان به تصویب سازمان ملل متحد رسیده است. این کمیساریا مسئول حفظ، اسکان، بهبود زندگی و محافظت و حمایت از پناهندگانی است که از ترس مرگ، جنگ، تعقیب و یا مجازات غیرقانونی جرات مراجعت به اوطان خود را ندارند. لازم به ذکر است، ایران به عنوان یکی از پناه پذیرترین کشورهای جهان در سال 1967 میلادی مصادف با 1354 شمسی قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن را تصویب كرد.  البته اسناد دیگری نیز در زمینه حمایت از پناهندگان در عرصه بین المللی تصویب شده است.  مانند اعلامیه مجمع عمومی در مورد پناهندگی سرزمینی در سال 1967 و قطعنامه‌های کمیته اجرای کمیساریای عالی از این دست هستند. اما اهمیت کنوانسیون به ویژه از این جهت است که یک سند لازم الاجرای بین المللی برای اعضا قلمداد می شود و همچنین ایران نیز آن را پذیرفته است. 

با رفتار‌هاي خصمانه كه نسبت به پناهند‌گان مي‌شود‌ چطور بايد‌ برخورد‌ كرد‌؟ 

پناهندگان مانند دیگر ساکنان یک سرزمین از حقوق ابتدایی انسانی برخوردار هستند و نمی‌توان آن ها را از حداقل‌های انسانی محروم كرد. دولت‌ها می‌توانند به دلایل مربوط به نظم عمومی، مصالح اساسی و منفعت عمومی، پذیرش پناهندگان را ممنوع یا محدود کنند، اما در هیچ صورتی نمی‌توانند آنان را مورد آزار یا رفتارهای خصمانه قرار دهند. چنین رفتارهایی قطعا مسئولیت بین المللی دولت خاطی را به دنبال می‌آورد. اما متاسفانه جامعه بین المللی از چنان انسجام ساختاری برخوردار نیست که بتواند در برابر نقض هر قاعده ای واکنش نشان دهد. عملیاتی‌ترین نهاد بین المللی شورای امنیت سازمان ملل متحد است که اولا فقط وقتی وارد عمل می شود، که ابعاد عمل متخلفانه صلح و امنیت بین المللی یا منطقه ای را به خطر بیندازد و ثانیا یک رکن سیاسی ( و نه حقوقی ) است؛ لذا در اغلب موارد تصمیمات آن متاثر از محاسبات سیاسی می باشد.

با توجه به بود‌جه‌اي كه سازمان ملل به كشور ميزبان پناهجو مي‌پرد‌ازد‌، وظيفه كشور پس از د‌ريافت بود‌جه چيست؟ 

از نظر کنوانسیون 1951 مربوط به پناهندگان، دولت های عضو باید تا آنجا که امکان پذیر است تسهیلاتی را برای پذیرش پناهندگان فراهم آورند؛ همان طور که می‌بینید لحن قاعده امری نبوده و به گونه‌ای انعطاف پذیر نگارش یافته است تا هر دولت تا آنجا که می‌تواند و متمایل است پناهندگان را بپذیرد. در واقع پذیرش پناهندگان همچنان موضوعی است که بیشتر با اخلاق قابل توجیه است تا قواعد حقوقی. با وجود این پس از پذیرش، دولت های عض لاجم باید حداقل های پیش گفته را نسبت به پناهندگان رعایت كنند.

در خصوص بودجه نیز باید گفت، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد هر سال بودجه‌ای را با توجه به فاکتورهای مختلف برای هر کشور در نظر می‌گیرد تا به حمایت از پناهندگان اختصاص یابد. اما این بودجه جنبه کمک های نمادین داشته و قطعا نمی تواند حتی بخش ناچیزی از هزینه های پناهندگان در کشور میزبان را تامین كند. در مجموع عمده هزینه های پناهندگان با دولت میزبان خواهد بود و کمیساریا، در این زمینه چندان موثرنیست. اما در هر حال همان گونه که توضیح داده‌ایم، دولت میزبان ملزم است حداقل های انسانی را برای آنان فراهم كند.

پناهند‌گان چه وظيفه‌اي نسبت به د‌ولت ميزبان د‌ارند‌؟

 ‌هر پناهنده در کشوری که به سر می‌برد دارای وظایفی است که به موجب آن مخصوصا ملزم است خود را با قوانین و مقررات آن کشور و اقداماتی که‌برای حفظ نظم عمومی به عمل می‌آید تطبیق دهد. بنابراین به صورت کلی پناهنده ملزم است قوانین جاریه کشور میزبان و نظم عمومی آن را حفظ كند. همچنین باید توجه داشت برخی از افراد اساسا به عنوان پناهنده پذیرش نمی‌شوند. اشخاصی که مرتکب جنایتی علیه صلح یا بشریت یا جنایت جنگی شده باشند؛ قبل از آن که در کشور پناه دهنده به عنوان پناهنده پذیرفته شوند در خارج از آن
کشور مرتکب جنایت عمده‌ای که مشمول مجازات عمومی می‌باشد یا مرتکب اعمالی که مغایر با مقاصد و اصول ملل متحد است شده باشند از این دست هستند.

 

 

 

                               

کلید واژه ها پناهندگان - مسئوليت
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top