ليدا عسگرنيا،‌وكيل دادگستري در گفت و گو با وكيل ملت:

حقوق زنان و مردان در یک کفه ترازو قرار ندارد

وکیل ملت: اولين پرسشي كه در ذهن همه ما در رابطه با خروج بانوان از كشور به‌وجود مي‌آيد اين است كه چرا همسر فلان خانم مانع از سفر وي به خارج شده است؟ همان طور كه مي‌دانيم طبق قاعده حقوقی ازدواج در ايران؛ زن نمي‌تواند بدون اجازه همسرش از كشور خارج شود يعني همسران مي‌توانند اجازه خروج به بانوان خود ندهند.

تاریخ انتشار: 23آذر1394|18:44

حقوق زنان و مردان در یک کفه ترازو قرار ندارد
| کد خبر: 69420

همه ما مي‌دانيم  برخي بانوان هستند كه در عرصه‌هاي مختلف جامعه مشغول به كار هستند و بنابر حرفه خود ممكن است دير يا زود به خارج از كشور بروند. همان طور كه به ياد داريم محدودیت زنان برای خروج از کشور که براساس قوانین ایران منوط به اجازه همسر است و پس از آن خبرساز شد که کاپیتان تیم ملی فوتسال زنان ایران از همراهی این تیم در جام ملت های آسیا باز ماند او اعلام کرد که همسرش مانع همراهی او با تیم ملی شده اين خبر باعث شد تا برخي حقوقدانان و نمايندگان به اين مسئله واكنش نشان دهند. به گوش مي‌رسد  مجلس دو طرح براي اين مسئله در نظر گرفته حالت اول حق سفر آزاد باشد و در موارد اختلاف شوهر مي‌تواند با مراجعه به مراجع قضايي مخالفتش را ابراز كند و در صورتي كه اين مرجع استدلال را منطقي ديد حكم به عدم خروج زن دهد يا حالت دوم همين قانون فعلي باقي بماند و در موراد اختلاف طرفين به مراجع قضايي مراجعه كنند  با توجه به تشخيص دادگاه حكم خروج صادر شود. با توجه به دو حالت طرح شاهد هستيم در هر صورت باز اجازه همسر لازم است.  حتي در رابطه با اين مسئله شاهد هستيم كه  شهیندخت مولاوردی، معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهور اعلام کرده است که بیش از ۱۰۴۰ ایمیل در این خصوص دریافت کرده‌ که به موضوع عدم امکان خروج زنان از کشور بدون اجازه همسر به عناوین مختلف اعتراض می‌کنند. او با اشاره به ماده ۱۸ قانون گذرنامه گفته است":در این ماده قانونی که مصوب سال‌های ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ است، آمده که زنان برای خروج از کشور نیازمند اجازه همسر هستند. تا زمانی که این قانون اصلاح نشود به دنبال استثناها خواهیم گشت تا حداقل زنان علمی و ورزشکاران بتوانند به کنفرانس‌ها و میادین بین‌المللی بروند." با توجه به مهم بودن مسئله «وكيل ملت» به گفت و گو با ليدا عسگرنيا وكيل دادگستري پرداخت.

با توجه به قوانين اجازه خروج از كشور براي بانوان چگونه صادر مي‌شود ؟  

در اینگونه مواقع خانمی که قصد خروج از کشور را دارد بايد همسرش به اداره گذرنامه رفته و فرم اجازه خروج همسر را امضا کند. البته طریق دیگری نیز متصور است امکان دارد در سند ازدواج به صورت شروط ضمن عقد این اجازه به زوجه داده شود. که در این‌صورت کپی سند ازدواج باید داده شود یادآوری می‌کنم اجازه به تنهایی کفایت نمی کند و اخذ گذرنامه هم باید قید شود. شکل دیگر این است که زوج در یکی از دفاتراسناد رسمی حاضر شده و فرم مذکور را گواهی امضا کند. وکا لت نامه هایی نیز در این ارتباط توسط دفترخانه ها تنظیم میشود که البته این وکالت نامه ها می توانند دردسرهایی برای زن به همراه داشته باشد . مثلا در عمل برخی از ادارات گذرنامه به تاریخ وکالت‌نامه ها ایراد میگیرند ومشکلات  غیر قابل پیش بینی حادث میشود.

 

آيا در قوانين تساوي زن و مرد در بحث  ورود و خروج مورد توجه قرار گرفته است؟

  متاسفانه تساوی در این زمینه وجود ندارد شما یا هر فرد بی طرف دیگری قضاوت کنید اگر در یک رابطه ی انسانی دو طرفه همواره یکی از دو طرف مجبور به کسب اجازه از دیگری باشد آیا می توان این ارتباط را مبتنی بر تساوی قرار داد . مسلما پاسخ منفی است. قانون گذرنامه و اخذ اجازه خروج بانوان در سال 1351 تصویب شد در ماده ی 18  این قانون آمده است:

برای اشخاص زیر با رعایت شرایط مندرج در این ماده گذرنامه صادر میشود :

1- اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام دارند و کسانی که تحت ولایت و قیمومت می باشند با اجازه کنبی ولی یا قیم

2-زنان شوهر دار ولو کمتر از 18 سال تمام با موافقت کتبی شوهر و در موارد اضطراری اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه که مکلف است نظر خود را اعم از قبول درخواست یا رد  آن حداکثر ظرف 3 روز اعلام دارد کافی است...

همچنین ماده ی 19 این قانون مقرر میدارد:

در صورتی که کسانی که به موجب ماده  18 صدور گذرنامه موکول به اجازه آنان است از اجازه خود عدول کنند از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط خواهد شد.

از جمع مواد فوق می شود نتیجه گیری کرد قانون گذار همانند افراد محجور که نیازمند موافقت کتبی ولی یا قیم شان هستند مردان نیز متولی زنان بوده و درصورت اجازه می توانند هر زمان که اراده شان تعلق گیرد مانع خروج همسرشان شوند.بنابراین بحث تساوی حقوق زن و مرد در اینخصوص منتفی است.

آيا بانوان مي‌توانند بدون اجازه همسران خود از كشور خارج شوند؟ اين اجازه در چه شرايطي داده مي‌شود ؟
 خیر . این امر به طوری که شرح داده شد امکان پذیر نیست. زنان درصورتی اجازه خروج از کشور را دارند که همسرشان به یکی از طرق مذکور این اجازه را اخذ كرده باشند. تمامی موارد فوق درشرایطی  است که شوهر اراده اش بر این تعلق گرفته باشد که به همسر خود اجازه دهد به تنهایی سفر خارجه داشته باشد. درغیر اینصورت می‌تواند از خروج همسرش مماتعت به عمل آورد. نکته قابل توجه این است برابر ماده 19 قانون فوق الذکر مرد می‌تواند از اذن خود رجوع کند یعنی فرض را بر این قرار بدهید که اصلا شوهر رضایت‌نامه یی در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم کرده باشد چون ماهیت اذن به کیفیتی است که قابلیت رجوع دارد پس مرد می تواند هر زمان که خواست ازاجازه خود عدول کند و همسرش را ممنوع الخروج کند.

به نظر شما اجازه خروج از كشور بانوان منوط به اذن شوهر، نقض حقوق بانوان است يا خير؟

بی تردید حقوق زنان و مردان از این حیث در یک کفه ترازو قرار ندارد . کدام منطقی حکم می‌کند که یک زن عاقل، بالغ رشید برای خروج از کشور به دیگری که به ضرورت زیست اجتماعی تشکیل زندگی مشترک داده و در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند و حتي ممکن است این زن به لحاظ اعتبار و منش اجتماعی، شخصیت، هوش و سایر ویژگی ها از همسر خود برتر باشد نیازمند اجازه از وی باشد. برخی از حقوقدانان اساس و ریشه این قانون را در فقه دانسته، مرتبط به بحث تمکین می‌دانند و چنین تشریح می‌کنند چون زوجه باید به‌گونه‌ای رفتار كند که همواره برای تمکین خاص آماده و در خدمت همسرش باشد بنابراین مسافرت زوجه به این حق زوج خلل وارد مي‌كند.

 سوالي در اینجا قابل طرح است:  اگر صرف تمکین مطمح نظر باشد در این صورت باید اذن و اجازه کتبی در خصوص سفرهای داخلی نیر صورت پذیرد زیرا در سفرهای داخلی نیز زن از شوهر دور و تمکین ناممکن می شود. در حالیکه ملاحظه می‌كنید قانونی در این زمینه وجود ندارد که اگر چنین بود نظم حقوقی که با عرف و هنجارهای اجتماعی به هم پیوسته است از بین می‌رفت.


اگر بخواهیم از همین زاویه به موضوع نگاه کنیم  مردان نیز شرعا مکلف به تمکین نسبت به زنان خود هستند و تفسیر بالا در مورد آنان نیز می تواند صادق باشد پس چرا صحبت تضییع حقوق زنان هنگام مسافرت مردان و در نتیجه کسب اجازه مرد از سوی زن مطرح نمی‌شود؟ یا زنانی که همسرانشان در زندان به سر  می‌برند از هر لحاظ  ممکن است در عسر و حرج به سر ببرند ولی ذره ای به این نکته توجه نمی‌شود و شاهدیم که محاکم با تقاضای طلاق زنان به علت عسر و حرج تا چه پایه سخت گیرانه برخورد می‌کنند. اگر قراراست به همه نکات شرعی توجه و مبنای گشایش یا محدودیتی شود چرا به چنین مواردی توجه لازم مبذول نمی‌شود!
 

حال اگر مبنای این تبعیض چیز دیگری است باید مشخص شود آن چیز چیست که یک مرد را در موقعیت برتری نسبت به زن قرار داده  و تا حد ولایتش بر زن برای اتخاذ تصمیم نسبت به یک امر ساده و پیش افتاده در دنیای مدرن امروز رجحان می دهد.
 

به نظر شما تجديدنظر در ضابطه‌اي كه خروج زنان شوهردار را از كشور منوط به اذن شوهران شان كرده است، لازم است؟

 

اصلاح قانون گذرنامه ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در جامعه‌ای که نیمی از جمعیت آن را زنان تشکیل می دهند و بیش از 80 درصد آنان دارای تحصیلات آکادمیک بوده، نیز بعضا دارای مهارت های متعدد هستند، اصرار براین قانون امری ناپسند و دور از انصاف و خارج از واقعیت های موجود جامعه است. قانون گذاری باید برپایه نیازهای جامعه انجام بپذیرد. بعید به نظر می رسد درسال51  قانون گذار دغدغه امور فقاهتی داشته است زنان امروز جامعه ما تحصیلکرده و حضور اجتماعی بالایی دارند. به تعداد وکلا، مهندسان، پزشکان ، معماران موزیسین‌ها، ورزشکاران، کارشناسان و کارمندان زن و به‌طورکلی بانوان شاغل توجه کنید. آیا می‌توانید به یک خانم وکیل که برای انجام امور وکالتی نیاز به مسافرت خارج از کشور دارد و یا بانوی پزشکی که سمینار پزشکی در خارج از کشور دارد بگویید "برو اول همسرت رو بیار اجازه بدهد" دقیقن مانند این است که به طفلی صغیر بگویید برو اول ولی‌ات را بردار بیار. مقایسه ای اجمالی بر زن روزگار سال 1351 با زن 1394 ضرورت بازنگر ی بر این قانون را توجیه می کند.

 

با توجه به اينكه بين صحبت هاي نمايندگان دو طرح مطرح شده  كه يا حق سفر آزاد باشد و در موارد اختلاف شوهر مي‌تواند با مراجعه به مراجع قضايي مخالفتش را ابراز كند و در صورتي كه اين مرجع استدلال را منطقي ديد حكم به عدم خروج زن دهد يا حالت دوم طرح، همين قانون فعلي باقي بماند و در موراد اختلاف طرفين به مراجع قضايي مراجعه كنند و با توجه به تشخيص دادگاه حكم خروج صادر شود .  اگر اين طرح وارد مجلس شود كدام طرح به نفع بانوان است ؟

در فرض سوال دو حالت در نظر گرفته شده است. حالت اول اصولی‌تر بوده و می‌توان اولین گام البته نه چندان محکم در جهت بهتر شدن وضعیت خروج بانوان از کشور تلقی کرد. در این فرض اصل را بر خروج بانوان بدون اجازه همسر قرار داده است و عدم اجازه استثنا بر اصل بوده و آن را منحصر به تصمیم دادگاه شده است در این شرایط اثبات ادعا بر عهده ی مرد است که دادگاه را توجبه  و قانع نماید. هرچند این ایراد وارد است که در صورت بروز اختلاف  و ا رجاع امر به دادگاه، رسیدگی به موضوع همانند سایر دعاوی مطروحه در دادگاه ها زمان بر بوده و ای بسا در مواردی باعث منتفی شدن موضوع مسافرت شود. درفرض دوم شاید بهتر باشد به ارائه دهندگان طرح پیشنهاد داد اصلا به دنبال اصلاح نباشند چون اصولا در این حالت اصلاحی صورت نپذیرفته است مطابق همین قانون کنونی نیز در موارد اضطراری می‌توان به دادستان رجوع و نامبرده نیز ظرف 3  روز اظهار نظر می‌کند. بنابراین در این حالت فقط به گونه‌ای ساده با کلمات بازی شده و تغییر بنیادینی در وضعیت کنونی داده نشده است.

دسته بندی گفتگو , حقوقی ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top