گزارش ویژه وکیل ملت از افزایش بی رویه پایان نامه فروشی

افزایش مدرک گرایی، کاهش شایسته سالاری/ قوانین مناسب برای برخورد با سارقان علمی وجود ندارد

زهره محمد حسین پور

وکیل ملت: این روزها بازار فروش پایان نامه ها و مقاله های علمی داغ تر از همیشه است؛ بازاری که گرمای آن به قیمت سرد شدن انگیزه و امید کسانی تمام می شود که همه ی وقت و دغدغه ی خود را صرف تولید و توسعه ی علم و دانش می کنند.پدیده خرید و فروش پایان به یک معضل جدی در آموزش عالی تبدیل شده است.

تاریخ انتشار: 19بهمن1394|23:30

 افزایش مدرک گرایی، کاهش شایسته سالاری/ قوانین مناسب برای برخورد با سارقان علمی وجود ندارد
| کد خبر: 98690

 با توجه به اینکه طبق قانون وزارت علوم، به محض مشاهده خرید یا کپی پایان‌نامه، پس از برخورد با شخص خاطی، نه تنها دانشجوی مورد نظر اخراج آموزشی می‌شود بلکه دیگر امکان دانش‌آموختگی نیز برای این افراد وجود ندارد اما همچنان شاهد فعالیت گسترده مراکز تهیه پایان نامه هستیم و برای فهمیدن آمار بالای این نوع تخلف تنها کافی است به میدان انقلاب برویم یا سرچی در سایت های مختلف بکنیم. این پدیده که از آن به عنوان حراج علم در کشور یاد می‌شود اخیرا بسیار زیاد شده و دامن مقاطع مختلف تحصیلی را گرفته است که در مقاطع تحصیلی تکمیلی آسیب جدی به سیستم آموزشی کشور می زند، زیرا فارغ التحصیلانی وارد جامعه می شوند که درصدی از آنها وارد مقطع دکتری و اساتید دانشگاه می شوند و افرادی را تحت همین سیستم آموزش می دهند.
در مقایسه کشور ایران با کشورهای پیشرفته باید گفت، در کشورهایی نظیر آلمان اگر مقامی از مدرک دانشگاهی سوء استفاده کرده باشد، بلافاصله در هر مرتبه ای که قرار دارد باید استعفا دهد اما در کشور ما در چند موردی که به وجود آمد برخورد خاصی با افراد صورت نگرفت و همین امر راه را برای دانشجویان علاقه مند به کپی و جعل بازتر کرد.و همچنین در کشورهای پیشرفته پایان نامه های دانشجویی به سبک نظام آموزشی کشور ما تعریف نمی شود به همین دلیل امکان کپی برداری از آن ها وجود ندارد، زیرا در کشورهای پیشرفته پذیرش دانشجو به ویژه در مقطع دکترا براساس طرح تحقیق است و ابتدا موضوع پایان نامه براساس نیاز حوزه های مختلف همچون جامعه شناسی یا صنایع یا اقتصاد و حتی سیاست طرح می شود و سپس نظام آموزشی به جذب دانشجو می پردازد و دانشجویی که قابلیت تحقیق و پژوهش در آن موضوع را داشته باشد پذیرش می شود.
 
لایحه ممنوعیت خرید و فروش پایان‌نامه
معاون حقوقی سابق وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اعلام اینکه طی روزهای آینده لایحه ممنوعیت خرید و فروش پایان‌نامه به امضای وزیر علوم خواهد رسید، گفت: طی این لایحه با افراد یا بنگاه‌هایی که اقدام به خرید و فروش پایان‌نامه می‌کنند مطابق قوانین مجازات اسلامی برخورد خواهد شد.
وی با اشاره به لایحه ممنوعیت خرید و فروش پایان‌نامه می‌گوید: بر اساس این لایحه با افراد یا بنگاه‌هایی که اقدام به خرید و فروش پایان‌نامه می‌کنند مطابق قوانین مجازات اسلامی برخورد می‌شود.
به گفته وی، این لایحه به دو بخش تقسیم می‌شود. یک بخش مربوط به اساتید و دانشجویان است که در داخل آموزش عالی هستند و بخش دیگر مربوط به افراد و بنگاه‌هایی است که خارج از آموزش عالی به قصد انتفاع اقدام به خرید و فروش پایان‌نامه می‌کنند.
وی با تأکید بر اینکه در داخل آموزش عالی نیاز به تصویب قانون نیست، می‌گوید: با توجه به مقررات هیأت انتظامی اساتیدی که تخلفی با عنوان سوء‌استفاده‌ از نتایج تحقیقاتی دیگران انجام داده باشند، برخورد می‌شود. در مورد دانشجویان نیز بنا شده در قوانین کمیته‌های انضباطی دو بند اضافه شود که این مسئله به امضای وزیر علوم و وزیر بهداشت خواهد رسید و نیازی به تصویب قانون نیست.
نصیری قیداری با تأکید بر اینکه با بنگاه‌هایی که اقدام به خرید و فروش پایان‌نامه کنند با اشد مجازات برخورد می‌شود، می‌افزاید: طبق این لایحه با این بنگاه‌ها مطابق بند یک ماده ۹ برخورد می‌شود، البته لازم به ذکر است این بنگاه‌ها باید با معرفی وزارت علوم و وزارت بهداشت باشد تا نیروی انتظامی اقدام و بنگاه‌ها را تا رسیدگی به تخلفات آن‌ها پلمپ کند.
عوامل زیادی درفروش پایان نامه‌ها مؤثر است
استاد راهنما یکی از عواملی است که در ترویج این فرهنگ غلط نقش دارد؛ چرا که استاد راهنما موظف است در مراحل مختلف دانشجو را کنترل، نظارت و راهنمایی کند. در واقع زمانی که دانشجو فصل اول پایان نامه‌اش را که می‌نویسد باید پروپوزال را تعریف کند، ادبیات متن را مرور و یافته‌ها را مرور کند که این نیازمند صرف وقت زیاد است اما فعالیت بیش از اندازه اساتید راهنما، مخصوصا استادانی که بیشتر از سهم خود دانشجویان کارشناسی‌ارشد را در پیشبرد پایان نامه راهنمایی می‌کنند در این زمینه به مشکل بیشتری برمی‌خورند. از طرف دیگر در ایران اساتید به دلیل مشغله‌های بسیار یا بی‌تجربگی، دانشجو را رها می‌کنند و به منابع اینترنتی ارجاع می‌دهند، در صورتی که این منابع اقیانوسی است با یک بند انگشت و این عدم دانش و ارجاع دادن یکی از مواردی است که کپی را افزایش می‌دهد.

اما در اين ميان نمي‌توان نقش خود دانشجو و طرز فكرش را ناديده گرفت.گفته هاي برخي از دانشجويان حاكي از آن است كه درصدي از دانشجويان آن چيزي كه بايد را از دانشگاه انتظار ندارند و به نوعي "مدرك گرا" هستند و به " قول خودشان "در اين دوره و زمانه ديگر ليسانس هم دردي دوا نمي‌كند" دغدغه‌هاي اجتماعي، شغلي، اقتصادي و ... از مواردي است كه سبب آن شده دانشجويي كه علاقه‌اي به ادامه تحصيل ندارد، خود راناگزير در مسير دانشگاه ببيند. به عنوان مثال عده‌اي پس از گرفتن مدرك ليسانس خود به دليل شرايط اقتصادي مشغول به كار مي‌شوند و اگر خيلي تلاش كنند مي‌توانند به كلاس‌هاي خود و پاس كردن واحدهاي درسي برسند؛ بنابراين ديگر فرصتي براي تحقيق درباره پايان نامه خود نخواهند داشت. برخي ديگر نيز از مدرك كارشناسي ارشد و دكتري تنها به عنوان عنصري براي ترفيع حقوق و يا آسان كننده شرايط استخدام ياد مي كنند. اما آيا توانايي‌هاي يك فرد در مدرك او خلاصه مي‌شود؟ بعضا دانشجوياني هستند كه پس از گرفتن مدرك، در حرفه‌اي غير از رشته تحصيلي خود مشغول مي‌شوند.
افزایش بیش از اندازه ظرفیت دانشگاه ها یکی از علت های رونق بازار خرید و فروش پایان نامه است که در این خصوص،عضو هیأت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد می‎‏گوید: این امر باعث شد دانشجویان بی‌کیفیت و ضعیف در دانشگاه‌ها پذیرفته شوند. مصطفی کریم‌زاده ادامه می‎دهد: دانشجویانی که دوره کارشناسی را با نمره پایین پشت سر می‎گذارند، زمانی که امکان گذراندن دوره ارشد برای آن‎ها به راحتی و حتی بدون کنکور مهیا می‎شود، مطمئنا در دوران تحصیل خود موفق نخواهند بود و اگرچه بتوانند با نمره‌های پایین‌تر این مقطع را پشت سر بگذرانند اما به مرحله پایان‌نامه که می‌رسند انگیزه و توانایی انجام پایان‌نامه را ندارند و این امر باعث می‏شود صرفا برای اخذ مدرک به خرید پایان‎نامه روی بیاورند.
قوانین مناسبی برای برخورد با متخلفان و سارقان علمی وجود ندارد
یک جنبه دیگر این موضوع هم حقوقی است، متأسفانه قوانین مناسبی برای برخورد با متخلفان و سارقان علمی وجود ندارد به همین خاطر سیستم دانشگاهی در برخورد با متخلفان ترجیح می‌دهد مشکل بین استاد و دانشجو برطرف شود و پیگیری و مجازاتی با متخلفان صورت نمی‌گیرد. از نظر فناوری و سخت افزاری هم برای بررسی پایان نامه‌های کپی برداری شده و سرقتی مشکلاتی داریم که باید برای آن کار جدی صورت بگیرد.
برخی جامعه‌شناسان نبود قانون کپی‌رایت در کشور را یکی از مهم ترین علت های رواج این موضوع می دانند و مدعی هستند که اگر این قانون در کشور باشد چنین اتفاقاتی رخ نمی‌دهد.
کپی رایت چیست؟
کپی رایت نوعی حفاظت قانونی از آثار چاپ شده و چاپ نشده ادبی، علمی و هنری است. این آثار به هر صورت که عرضه شده باشند، در حالی که دارای ماهیتی قابل درک باشند –یعنی دیده،شنیده یا لمس شوند–شامل این حمایت خواهند بود. اگر این اثر یک مقاله، نمایشنامه، ترانه، یک حرکت جدید در رقص، کد HTML یا گرافیک کامپیوتری باشد که قابل ثبت بر کاغذ، نوار کاست، CD یا‌ هارد درایو کامپیوتر باشد هم، شامل قانون کپیرایتمیشود. قانونکپیرایتبهخالقاثر اجازه میدهد تا از حقوق انحصاری تکثیر، اقتباس در شیوه بیان نو (مانند به فیلم تبدیل کردن یک رمان)، پخش و نمایش عمومی اثر استفاده کند. انحصاری به این معنا است که تنها خالق اثر، نه کسی که به نحوی به اثر دسترسی دارد، میتواند از این حقوق استفاده کند.
ایران و كپی رایت
قانون وضعیت حفظ حقوق مادی و معنوی پدید‌آورندگان آثار هنری اعم از هنرمندان، مولفان، مصنفان مربوط به سال 1348 است كه بر اساس این قانون اثرهایی كه توسط پدید‌آورندگان تهیه می‌شود و آنچه این پدید‌آورنده از راه دانش‌ و ابتكار پدید می‌آورد از آن اوست.
چند بند از قانون سال 48 درباره اینچنین آثاری است كه توسط پدید آورنده به وجود می‌آید.شعر، ترانه، تصنیف، سرود، كتاب، نقاشی، پیكره‌ سازی، عكاسی و موارد دیگر كه جنبه فولكور دارد و مربوط به هنرهای سنتی است بر اساس این قانون حفاظتی از صاحبان فكر و اندیشه در سطح جامعه پدید می‌آید، اما از حیث اجرا در ایران به طور جدی و اساسی، مشكلات و تعیین مصادیق آن مختلف است.
کشور ما در سال 1380 شمسی برای ثبت بین المللی علائم به کنوانسیون مادرید ملحق شد اما برای پیوستن به کنوانسیون ”برن” (که از کپی رایت حمایت می کند)هنوز هم تردید دارد و در حال حاضر هم برنامه ای نیز برای پیوستن به این کنوانسیون در نظر گرفته نشده است.
رفتار قانون گذار در کشور ما در خصوص حمایت از کپی رایت همواره با تردید و احتیاط توأم بوده و حتی در پیوستن به ترتیبات بین المللی برای حمایت از مالکیت های معنوی نیز تردید وجود داشته و دارد.

محمد حسین پور خانم, [08.02.16 14:19]
علاوه بر تردیدهایی که در خصوص لزوم حفظ حقوق مؤلف و مصنف وجود دارد، یکی از دغدغه های همیشگی کشورهای جهان سوم این بوده که پیوستن به نظامهای بین المللی حمایت از کپی رایت به واسطه لزوم پرداخت مبالغ کلان بابت دریافت و خرید حق انتشار کتب، نشریات و آثار علمی و نرم افزارها، روند انتقال علم و تکنولوژی به این کشورها را متوقف و یا دست کم کند می سازد. البته ذکر این نکته نیز ضروری به نظر می رسد که در یک جامعه نرم افزاری که قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزار (Copy Right) رعایت نشود نمی توان به اجرای هر مقررات دیگری خوشبین بود.

راه‌کار‌های قانونی برای مقابله با پدیده پایان‌نامه‌فروشی
با توجه به اینکه پدیده پایان نامه فروشی روز به روز در حال افزایش است دولت هم بیکار ننشسته و تصمیم هایی اتخاذ کرده است و همچنین کمیته آموزش عالی مجلس شورای اسلامی برای مقابله با این پدیده در صدد برآمده است با کمک وزارت علوم ، تحقیقات و فنآوری طرح یک فوریتی را آماده و در آن راهکارهای برون رفت از این معضل را پیش بینی کند.
یکی دیگر از راه کارهای ممکن ثبت پایان نامه در بانک اطلاعاتی است.
اهمیت ثبت پایان‌نامه در بانک اطلاعاتی به پس از انجام سرقت ادبی برمی‌گردد. زیرا تنها یک راه برای پیگیری قضایی مطلب به سرقت رفته وجود دارد و آن این است که از طرف دانشکده‌ها به دانشجویان تکلیف شود که پایان‌نامه‌های خود را به صورت اجباری در پژوهشکده‌های اطلاعات رسمی کشور ثبت کنند تا در صورت تخلف امکان پیگیری قضایی وجود داشته باشد در غیر این صورت هیچ کار قانونی نمی‌توان انجام داد.
در نظر گرفتن نمره موقت برای پایان‌نامه دانشجویان نیز از دیگر راه‌حل‌هایی است که می‌تواند به کاهش این معضل کمک کند. چرا که ‌در بسیاری از موارد نظام ارزش‌گذاری ما درست انجام نمی‌شود به نحوی که همه دانشجویان با هر نوع کارکردی نمره می‌گیرند، در صورتی که دانشگاه می‌تواند یک نمره موقت ۶ ماهه برای پایان نامه دانشجو در نظر بگیرد و سپس یک هیئت نظارت به بررسی دقیق کار بپردازند و پس از تائید نمره صحت کار دانشجو تائید شود و در غیر اینصورت دانشجو پاسخگوی عمل خود باشد.
و همچنین تقویت و باز تعریف قانون مالکیت معنوی و کپی رایت، و استاندارد سازی حق مؤلفین در کشور و اعمال دقیق قانون از ابزارهایی است که به ممانعت از کپی کمک فراوانی می کند.
و از لحاظ فنی، به نظر می رسد که استفاده از ابزارهای کنترل کپی، نظیر آنچه در سایت dejavue استفاده می شود (به معنی "قبلاً دیده شده" و در واقع به معنای جستجو آنچه از مطالب قبل منتشر شده کپی شده است) می تواند، امکانی برای کنترل و آگاهی نسبتاً دقیق از وضع موجود باشد.

امروزه اهمیت مساله مدرک گرایی در بین دانشجویان و افراد جامعه به حدی رسیده است که افراد صرفا به دنبال مدرک هستند تا ارتقای شغلی یا اجتماعی به دست آورند. در واقع کمتر کسی به دنبال کسب علم و دانش است و دانشجویان دوست دارند مدرک تحصیلی را صرفا دریافت کنند و پایان‌نامه نیز در این راستا برایشان اهمیتی نداردو این اینکه علت د‌یگر مشکلات، ضعف نظام قانونگذاری است که  تا به حال عنصر قانونی قاطع و بازد‌ارند‌ه‌ای برای برخورد‌ با فروش پایان‌نامه‌ها ند‌اشته‌ایم،و تنها اخیرا لایحه‌ای د‌رباره برخورد‌ با این معضل مطرح شده است و در دست بررسی است اما تا زمانی كه این علل را بررسی و حذف نکنیم، حتی اگر جرم انگاری محکمی کنیم هم نهایتا مجرمان این کار را افزایش می د‌هیم و نمی‌توانیم ریشه را حذف کنیم.

دسته بندی خبر روز , تلگرام + ,
اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 0

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

بازدید کننده گرامی پر کردن فیلدهای ستاره دار الزامی است
Top